Page 62 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน วรรณคดี ม.5
P. 62
G P A1 A2 S 63
เพิ่มเติมเสริมความรู้
ความเป็นมาของการเทศน์มหาชาติ
การเทศน์มหาชาติ คือ การชี้แจงหรือการเล่าเรื่องเวสสันดรชาดก ว่าด้วยพระบุพจริยาของ
พระพุทธองค์ในอดีตชาติ เมื่อเสวยพระชาติเป็นพระเวสสันดร ทรงบำาเพ็ญพระบารมีเป็นชาติสุดท้าย
ก่อนจะตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พุทธศาสนิกชนมีความเชื่อว่า หากผู้ใดได้สดับตรับฟัง
เทศน์มหาชาติ ย่อมเกิดสิริสวัสดิ์พิพัฒนมงคลเป็นอย่างมาก เป็นกุศลบุญราศีสืบไป ดังนั้น
การเทศน์มหาชาติจึงเป็นมหากุศลที่เตือนบุคคลให้น้อมรำาลึกถึงการบำาเพ็ญบุญอันมีการสละ
ความเห็นแก่ตัว เพื่อผลประโยชน์สูงของมวลมนุษยชาติเป็นสำาคัญ
เวสสันดรชาดก มีเนื้อหาสาระมาก รวมไว้ในมหานิบาตชาดกซึ่งมีด้วยกัน ๑๐ เรื่อง ซึ่งเรียกกันว่า
ทศชาติ แต่อีก ๙ เรื่องนั้นไม่เรียกว่า มหาชาติ คงเรียกแต่เวสสันดรชาดกเรื่องเดียวเท่านั้นที่เรียกว่า
มหาชาติ ในเรื่องนี้ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำารงราชานุภาพ ทรงอธิบายว่า
พุทธศาสนิกชนชาวไทยตลอดจนประเทศใกล้เคียงนับถือกันมาแต่โบราณว่า เรื่องเวสสันดรชาดก
สำาคัญกว่าชาดกอื่น ๆ ด้วยปรากฏบารมีของพระโพธิสัตว์บริบูรณ์ในเรื่องเวสสันดรชาดกทั้ง ๑๐ อย่าง คือ
๑. ทานบารมี ทรงบริจาคทรัพย์สิน ช้าง ม้า ราชรถ พระโอรส พระธิดา และพระมเหสี
๒. ศีลบารมี ทรงรักษาศีลอย่างเคร่งครัด ระหว่างผนวชเป็นฤๅษีอยู่ ณ เขาวงกต
๓. เนกขัมมบารมี ทรงครองเพศบรรพชิตตลอดเวลาที่ประทับ ณ เขาวงกต
๔. ปัญญาบารมี ทรงบำาเพ็ญภาวนามัยปัญญาตลอดเวลาที่ผนวช
๕. วิริยบารมี ทรงปฏิบัติธรรมมิได้ย่อหย่อน
๖. สัจจบารมี ทรงลั่นพระวาจายกพระกุมารให้ชูชก เมื่อพระกุมารหลบหนีก็ทรงติดตามมาให้
๗. ขันติบารมี ทรงอดทนต่อความยากลำาบากต่าง ๆ ขณะที่เดินทางมายังเขาวงกต
และตลอดเวลาที่ประทับ ณ ที่นั้น แม้เมื่อทอดพระเนตรเห็นชูชกเฆี่ยนตีพระกุมารอย่างทารุณ
พระองค์ก็ทรงข่มพระทัยไว้ได้
๘. เมตตาบารมี เมื่อพราหมณ์เมืองกลิงคราษฎร์ มาทูลขอช้างปัจจัยนาค เพราะ
เมืองกลิงคราษฎร์ฝนแล้ง ก็ทรงพระเมตตาประทานให้ และเมื่อชูชกมาทูลขอพระกุมารทั้งสองพระองค์
โดยอ้างว่าตนได้รับความลำาบากต่าง ๆ พระองค์ก็มีเมตตาประทานให้ด้วย
๙. อุเบกขาบารมี เมื่อทรงเห็นว่า พระกุมารทั้งสองถูกชูชกเฆี่ยนตี และวิงวอนให้พระองค์
ช่วยเหลือ พระองค์ก็ทรงบำาเพ็ญอุเบกขา คือ ทรงวางเฉย เพราะทรงเห็นว่าได้ประทานเป็นสิทธิ์ขาด
แก่ชูชกไปแล้ว
๑๐. อธิษฐานบารมี ทรงตั้งมั่นที่จะบำาเพ็ญบารมีเพื่อให้สำาเร็จพระโพธิญาณเบื้องหน้า แม้จะ
มีอุปสรรคก็มิได้ทรงย่อท้อ ทำาให้พระอินทร์ต้องประทานความช่วยเหลือต่าง ๆ เพราะตระหนักใน
นำ้าพระทัยอันแน่วแน่ของพระองค์
เรียบเรียงจาก (กระทรวงวัฒนธรรม, กรมศาสนา, ๒๕๕๘ : ๑-๓)
