Page 60 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน วรรณคดี ม.5
P. 60
G P A1 A2 S 61
นุสนธิ์ ในที่นี้ หมายถึง ความเป็นมา มาจากคำา อนุสนธิ์ แปลว่า ความต่อเนื่อง การสืบเนื่อง
บทจร เดินไป
บริจาริกากร ผู้ทำาหน้าที่หญิงรับใช้ ผู้ทำาหน้าที่ภรรยา ในที่นี้หมายถึงพระนางมัทรี
บริภาษณา, ปริภาษณา กล่าวโทษ
เบญจางคจริต เบญจกัลยาณี คือ หญิงมีลักษณะงาม ๕ ประการ ได้แก่ ผมงาม เนื้องาม
(คือ เหงือกและริมฝีปากแดงงาม) ฟันงาม ผิวงาม และวัยงาม (คือ ดูงามทุกวัย)
โบกขรณี สระบัว
ประถมยาม ช่วงเวลาตั้งแต่ ๑๘ นาฬิกา (หกโมงเย็น) ถึง ๒๒ นาฬิกา (๔ ทุ่ม)
กล่าวคือ ในบาลีแบ่งกลางคืนเป็น ๓ ยาม ยามหนึ่งมี ๔ ชั่วโมง เรียกว่า
ประถมยาม มัชฌิมยาม และปัจฉิมยาม
ปัจจุสมัย เวลาเช้ามืด
พญาพาฬมฤคราช ราชาแห่งสัตว์ร้าย ราชาแห่งสัตว์ที่กินสัตว์อื่นเป็นอาหาร ในที่นี้หมายถึง
สัตว์ร้ายทั้งสามอันเป็นร่างแปลงของเทพยดา ๓ องค์ ที่แปลงร่าง
ตามคำาสั่งของพระอินทร์ที่ให้มาสกัดกั้นพระนางมัทรีไม่ให้ขัดขวาง
การบำาเพ็ญบุตรทานบารมีของพระเวสสันดร สัตว์ร้ายทั้งสาม ได้แก่
พญาไกรสรราชสีห์ พญาเสือโคร่ง และพญาเสือเหลือง
พระราชสมภาร พระราชาผู้ออกบวช เป็นคำาที่พระนางมัทรีเรียกพระเวสสันดร
พร้า มีดขนาดใหญ่
พฤกษาลดาวัลย์ ไม้เลื้อยหรือไม้เถา แต่ในที่นี้หมายถึง ไม้ผล ที่ว่า “จะอาสัญลงเพราะลูก”
หมายถึง ต้นไม้ที่ออกลูกออกผลแล้วตาย เช่น กล้วย หรือหมายถึง ต้นไม้
ในป่าที่มักถูกคนเดินทางเอามีดตัดกิ่งหรือรานกิ่งที่มีผลไม้ไป เป็นการทำาร้าย
ต้นไม้นั้น ๆ ทำาให้ตายได้ง่าย
พานจะ น่าจะ
พื้นปริมณฑล พื้นที่โดยรอบ ในที่นี้หมายถึง อาณาบริเวณ
มังสัง เนื้อหนัง มาจากคำาว่า มังสะ
มัจฉริยธรรม ความตระหนี่
มาเลศ ดอกไม้ มาจากคำาว่า มาลี ซึ่งเติม ศ เข้าข้างท้าย โดยเปลี่ยน สระอี เป็น สระเอ
วิธีการนี้เรียกว่า ศ เข้าลิลิต นิยมใช้ในการแต่งคำาประพันธ์
มุจลินท์ สระใหญ่ในป่าหิมพานต์ เป็นที่ที่หงส์อาศัยอยู่ ข้อความที่ว่า “ปราศจากมุจลินท์”
จึงหมายความว่า ไปจากสระมุจลินท์
มูนมอง มากมาย
เมิล มองดู
