Page 61 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน วรรณคดี ม.5
P. 61
62 G P A1 A2 S
ไม่มีเนตร ในที่นี้หมายความว่า ไม่มีใครเลย ในความว่า “อกของใครจะอาภัพยับพิกล
เหมือนอกของมัทรีไม่มีเนตร”
ยับ พังทลาย ในความว่า “อกของใครจะอาภัพยับพิกลเหมือนอกของมัทรี”
ยุบลสาร ข่าว
ระแนง เรียงราย ในความว่า “ดั่งบุคคลเอาแก้วมาระแนง”
ระหวย ระโหย อิดโรยเพราะหิว
แล่นเล่น วิ่ง
วิสัญญี สลบ
ศิโรเพฐน์ ผ้าโพกศีรษะ ในที่นี้หมายถึง ศีรษะ “บ่ายศิโรเพฐน์” คือ เอนศีรษะลง
สองรา, สามรา สองคน สามคน คำาว่า “รา” เป็นภาษาถิ่นล้านนา แปลว่า เราทั้งคู่
สัตพิธรัตน์ แก้ว ๗ ประการ ได้แก่ ทอง เงิน มุกดาหาร ทับทิม ไพฑูรย์ เพชร
และแก้วประพาฬ
สันดาน ในที่นี้หมายถึง ลมหายใจ ชีวิต ในความว่า “เพียงพระสันดานจะขาดจะดับสูญ”
สาธุการ การเปล่งวาจาชื่นชมเมื่อเห็นว่ากระทำาสมควรแล้ว
สายอัสนี สายฟ้า
สิกขา ข้อที่จะต้องปฏิบัติ ได้แก่ ศีล สมาธิ ปัญญา ซึ่งเรียกว่า ไตรสิกขา
สิทธิ์ โยคี ฤๅษี มาจากคำาว่า นักสิทธิ์
สิ้นคิด คิดอะไรไม่ออก
สืบสันดาน สืบเชื้อสาย
แสรกคาน สาแหรกและคานซึ่งเป็นเครื่องหาบ สาแหรก คือ เครื่องใส่ของสำาหรับหาบ
ปกติทำาด้วยหวาย ตอนบนทำาเป็นหูสำาหรับหิ้วหรือสอดไม้คาน ตอนล่างขัดกัน
เป็นสี่เหลี่ยมสำาหรับวางกระจาด
ส่วน คาน คือ ไม้คานซึ่งใช้คอนสาแหรกตรงปลายไม้ทั้งสองข้าง
หน ทาง ทิศ
หน่อกษัตริย์ เชื้อสายกษัตริย์ ในที่นี้หมายถึง พระนางมัทรีผู้เป็นพระธิดาของกษัตริย์มัททราช
หน้าฉาน หน้าที่นั่ง ในที่นี้หมายถึง ตรงหน้าพระอาศรมที่พระเวสสันดรประทับอยู่
ห่วงสงสาร ห่วงแห่งความรัก
หิมเวศ ป่าหิมพานต์ มาจากคำาว่า หิมวา ซึ่งใช้ ศ เข้าลิลิต
อัชฌัติกทาน ทานภายใน หมายถึง การบริจาคเลือดเนื้อหรืออวัยวะต่าง ๆ
อาราม พะวงที่จะทำาการใด ๆ ด้วยความรีบร้อน
อุฏฐาการ ลุกขึ้น
