Page 36 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน วรรณคดี ม.5

37

ภูมิปัญญาไทยในวรรณคดีและวรรณกรรม

คำาว่า “ภูมิปัญญา” ในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔ (๒๕๕๖ : ๘๗๒) อธิบายไว้ว่า

ภูมิปัญญา หมายถึง พื้นความรู้ความสามารถ ภูมิปัญญาเป็นเรื่องที่สั่งสมกันมา เป็นผลของประสบการณ์
ุ
ท่คนเรียนร้จากการปฏิสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อม ปฏิสัมพันธ์ในกล่มชนและระหว่างกล่มชุมชน รวมไปถึง
ี
ุ
ู
โลกทัศน์ท่มีต่อสิ่งเหนือธรรมชาติ ผ่านขบวนการทางจารีตประเพณี (พัชลินจ์ จีนนุ่น, ๒๕๔๐, ๒๕๖๐ : ๔๐)
ี
คนไทยใช้ภาษาไทยเป็นเคร่องมือสื่อสารถ่ายทอดและรวบรวมหลักฐานทางภูมิปัญญา เพ่อให้เป็น
ื
ื
มรดกตกทอดถึงรุ่นลูกรุ่นหลาน บางครั้งภูมิปัญญาด้านต่าง ๆ จะถูกบันทึกไว้ในวรรณคดีและวรรณกรรม
ึ
ื
ื
เช่น เสภา เร่อง ขุนช้างขุนแผน บันทึกการประกอบพิธีกรรมตีดาบฟ้าฟ้นของขุนแผน ซ่งสะท้อนให้เห็น
ภูมิปัญญาของคนไทยที่มีมาตั้งแต่โบราณกาล ดังนี้
ำ
เอาเหล็กไหลเหล็กหล่อบ่อพระแสง เหล็กกำาแพงน้าพี้ทั้งเหล็กแร่
ทองคำาสำาริดนากอแจ เงินที่แท้ชาติเหล็กทองแดงดง

เอามาสุมคุมควบเข้าเป็นแท่ง เผาให้แดงตีแผ่แช่ยาผง
ไว้สามวันซัดเหล็กนั้นเล็กลง ยังคงแต่พองามตามตำารา

ซัดเหล็กครบเสร็จถึงเจ็ดครั้ง พอกระทั่งฤกษ์เข้าเสาร์สิบห้า
ก็ตัดไม้ปลูกศาลขึ้นเพียงตา แล้วจัดหาสารพัดเครื่องบัตรพลี

เทียนทองติดตั้งเข้าทั้งคู่ ศีรษะหมูเป็ดไก่ทั้งบายศรี
เอาสูบทั่งตั้งไว้ในพิธี เอาถ่านที่ต้องอย่างวางในนั้น
ช่างเหล็กดีฝีมือฦๅทั้งกรุง ผ้าขาวนุ่งผ้าขาวห่มดูคมสัน

วางสายสิญจน์เสกลงเลขยันต์ คนสำาคัญคอยดูซึ่งฤกษ์ดี
จาก (เสภา เรื่อง ขุนช้างขุนแผน, ๒๕๔๕ : ๓๕๙)

ี
ื
บทประพันธ์ข้างต้น กล่าวถึงมวลสารต่าง ๆ ท่นำามาใช้ตีหลอมสำาหรับสร้างเป็นดาบฟ้าฟ้นขึ้นมา
ั
ท้งยังสะท้อนให้เห็นว่าการประกอบพิธีกรรมในคร้งนั้นมีองค์ประกอบหลายอย่าง ต้งแต่การปลูกศาล-
ั
ั
ั
ี
เพียงตาแล้ว ต้งเคร่องบูชาต่าง ๆ ได้แก่ เทียน ๑ คู่ หัวหมู หัวเป็ด หัวไก่ บายศรี มีสายสิญจน์ท่ผ่าน
ื
ี
การปลุกเสกลงเลขยันต์ รวมไปถึง “สูบท่ง” ท่บรรจุถ่านอันต้องตามแบบแผนของโบราณไว้ในท่ประกอบ
ี
ั
พิธีกรรมด้วย นอกจากนี้ยังมีช่างตีเหล็กฝีมือดีนุ่งขาวห่มขาวเป็นผ้มีส่วนร่วมในการประกอบพิธีกรรม
ู
ำ
ั
ด้วย ท้งหมดนี้แสดงให้เห็นว่า การทาดาบซ่งเป็นอาวุธสำาคัญสำาหรับการทาศึกสงครามนั้น นอกจาก
ำ
ึ
ื
ึ
ื
ความพิถีพิถันในการผลิตเคร่องมือเคร่องใช้แล้ว ยังผนวกรวมความคิดความเชื่อซ่งเป็นวิถีปฏิบัติ
ของคนในยุคสมัยนั้นไว้ สะท้อนให้เห็นภูมิปัญญาไทยในอีกรูปแบบหนึ่งได้อีกด้วย ดังนั้น คนไทย
จึงควรศึกษาวรรณคดี วรรณกรรมปัจจุบัน และวรรณกรรมท้องถิ่น ภูมิปัญญาไทยท่สะท้อนภาพชีวิต
ี
ู
ู
และสังคมทาให้สามารถเรียนร้ได้หลายแง่มุมและมีมุมมองในการบูรณาการกับความร้ด้านอื่น ๆ เชื่อมโยงกับ
ำ
การดำารงชีวิต เพื่อการเรียนรู้จะได้กว้างขวางขึ้น