Page 41 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน วรรณคดี ม.5
P. 41
42 G G P A1 A2 S
๔. กัณฑ์วนประเวศน์ กล่าวถึง พระเวสสันดรบำาเพ็ญพรตกลางป่า
๕. กัณฑ์ชูชก กล่าวถึง ชูชกเดินทางไปขอสองกุมาร
๖. กัณฑ์จุลพน กล่าวถึง พรานเจตบุตรต้อนรับชูชก
๗. กัณฑ์มหาพน กล่าวถึง ชูชกพบพระอัจจุตฤๅษี
๘. กัณฑ์กุมาร กล่าวถึง พระเวสสันดรยกสองกุมารให้ชูชก
๙. กัณฑ์มัทรี กล่าวถึง พระนางมัทรีตามหาสองกุมาร
๑๐. กัณฑ์สักกบรรพ กล่าวถึง พระอินทร์แปลงมาขอพระนางมัทรี
๑๑. กัณฑ์มหาราช กล่าวถึง พระเจ้ากรุงสญชัยไถ่ตัวสองกุมาร
๑๒. กัณฑ์ฉกษัตริย์ กล่าวถึง กษัตริย์ทั้ง ๖ พระองค์ได้พบกัน
๑๓. กัณฑ์นครกัณฑ์ กล่าวถึง พระเวสสันดรเสด็จกลับไปครองกรุงสีวิราษฎร์
ด้วยทศพิธราชธรรม
ร่ายยาวมหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรี ที่นักเรียนจะได้ศึกษาในชั้นนี้เป็นผลงานการประพันธ์ของ
เจ้าพระยาพระคลัง (หน) ซึ่ง ยุพร แสงทักษิณ (๒๕๕๓ : ๑๔๔-๑๔๖) ได้กล่าวถึงประวัติของท่านไว้ใน
นามานุกรมวรรณคดีไทย หมวดผู้แต่ง ดังนี้
เจ้าพระยาพระคลัง นามเดิม หน เป็นบุตรของเจ้าพระยาบดินทร์สุรินทร์ฦๅชัยกับท่านผู้หญิงเจริญ
เป็นชาวกรุงเก่าที่เจริญเติบโตรับราชการในสมัยธนบุรี มีบรรดาศักดิ์เป็นหลวงสรวิชิต ตำาแหน่งนายด่าน
เมืองอุทัยธานี
ในสมัยปลายธนบุรี ได้เกิดการจลาจลวุ่นวายขึ้นในบ้านเมือง ขณะนั้นพระบาทสมเด็จพระพุทธ-
ยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชซึ่งทรงดำารงตำาแหน่งสมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึกได้ยกทัพไปตีเขมร
เมื่อได้ข่าวความวุ่นวายในพระนคร ก็รีบยกทัพกลับมาขจัดความเดือดร้อนในแผ่นดิน หลวงสรวิชิต
มีส่วนสำาคัญในการช่วยราชการครั้งนั้นให้สำาเร็จลุล่วง ดังนั้น หลังจากที่ทรงปราบดาภิเษกขึ้นครองราชย์แล้ว
พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม
ให้เป็นพระยาพระคลัง
เจ้าพระยาพระคลัง (หน) เป็นกวีเอกที่ได้รับการยกย่องในด้านกวีโวหารทั้งร้อยแก้วและร้อยกรอง
มีผลงานกวีนิพนธ์มาตั้งแต่สมัยธนบุรี แต่เรื่องที่โดดเด่นเป็นที่รู้จักแพร่หลายนั้นแต่งขึ้นในสมัย
รัชกาลที่ ๑ เช่น สามก๊ก กากีคำากลอน ร่ายยาวมหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์กุมาร และกัณฑ์มัทรี ฯลฯ
กล่าวกันว่าท่านเป็นกวีที่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชไว้วางพระราชหฤทัยอย่างยิ่ง
เจ้าพระยาพระคลัง (หน) ถึงแก่อนิจกรรมเมื่อ พ.ศ. ๒๓๔๘
เพิ่มเติมเสริมความรู้
นวังคสัตถุสาสน์
“นวังคสัตถุสาสน์” หมายถึง คำาสอนของพระศาสดามีองค์เก้า หรือการแบ่งคำาสอนของพระพุทธเจ้า
เป็น ๙ หมวด ได้แก่
๑) สุตตะ ได้แก่ ภโตวิภังค์ นิทเทส ขันธกะ ปริวาร พระสูตรต่าง ๆ มีมงคลสูตรเป็นต้น
๒) เคยยะ คือ พระสูตรที่ประกอบด้วยคาถาทั้งหมด
๓) เวยยากรณะ คือ พระอภิธรรมปิฎกทั้งหมด พระสูตรที่ไม่มีคาถา และพระพุทธวจนะที่ไม่ได้
จัดเข้าในองค์ ๘ ได้ชื่อว่าเวยยากรณะทั้งหมด
