Page 39 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน วรรณคดี ม.5
P. 39
40 G G P A1 A2 S
ร่ายยาวมหาเวสสันดรชาดก กล่าวถึงพระชาติสุดท้ายของพระโพธิสัตว์ก่อนที่จะตรัสรู้
เป็นพระพุทธเจ้าถือว่าเป็นพระชาติที่ยิ่งใหญ่ (มหาชาติ) เพราะได้ทรงบำาเพ็ญทานบารมีอย่างสูงสุด
ยากที่ผู้ใดจะกระทำาได้และได้บำาเพ็ญบารมีครบถ้วนทั้ง ๑๐ ประการ เรียกว่า ทศบารมี ทานบารมี
เป็นบารมีสูงสุดในทศบารมี การบำาเพ็ญบุตรทานบารมีในการบริจาคพระโอรส พระธิดาของพระเวสสันดร
ถือเป็นการเสียสละอย่างสูงสุด เป็นทานบารมีอันยิ่งใหญ่ ยากที่บุคคลจะกระทำาได้ ถือเป็นการสละ
ประโยชน์สุขส่วนตัว เพื่อการบรรลุโพธิญาณ ซึ่งจะเป็นประโยชน์สุขของมวลมนุษยชาติ
การแปลเรื่องพระเวสสันดรชาดกจากภาษาบาลีมาเป็นภาษาไทย มีมาตั้งแต่สมัยสุโขทัย
แต่ที่พบหลักฐาน คือ ใน พ.ศ. ๒๐๒๕ สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ
ให้ประชุมนักปราชญ์ราชบัณฑิตแต่งพระเวสสันดรชาดกเป็นภาษาไทย โดยใช้คำาประพันธ์หลายชนิดคือ
กาพย์ โคลง ฉันท์ ร่าย เรียกว่า มหาชาติคำาหลวง
ต่อมาในช่วง พ.ศ. ๒๑๖๓–๒๑๗๑ สมเด็จพระเจ้าทรงธรรมได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ
ให้นักปราชญ์ราชบัณฑิตแต่งมหาชาติขึ้นอีกสำานวนหนึ่ง โดยใช้คำาประพันธ์ประเภทร่ายยาว
ซึ่งสามารถฟังเข้าใจได้ง่ายกว่ามหาชาติคำาหลวง เรียกว่า กาพย์มหาชาติ แต่เรื่องนี้มีความยาวมาก
ไม่สามารถเทศน์ให้จบภายในวันเดียวได้ ดังนั้น จึงมีการแต่งมหาชาติขึ้นอีกหลายสำานวน ทั้งใน
สมัยอยุธยาตอนปลายและสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น
เมื่อ พ.ศ. ๒๔๕๒ กรมศึกษาธิการได้คัดเลือกกัณฑ์ต่าง ๆ ที่มีสำานวนดีของกวีหลายท่าน
มารวบรวมให้ครบ ๑๓ กัณฑ์ แล้วจัดพิมพ์เพื่อใช้เป็นต้นฉบับมหาชาติกลอนเทศน์หรือร่ายยาว
มหาเวสสันดรชาดก ดังนี้
กัณฑ์ทศพร สำานวนของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส
กัณฑ์หิมพานต์ สำานวนของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส
กัณฑ์ทานกัณฑ์ สำานวนของกวีสำานักวัดถนน
กัณฑ์วนประเวศน์ สำานวนของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
กัณฑ์ชูชก สำานวนของกวีสำานักวัดสังข์จาย
กัณฑ์จุลพน สำานวนของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
กัณฑ์มหาพน สำานวนของพระเทพโมฬี (กลิ่น)
กัณฑ์กุมาร สำานวนของเจ้าพระยาพระคลัง (หน)
กัณฑ์มัทรี สำานวนของเจ้าพระยาพระคลัง (หน)
กัณฑ์สักกบรรพ สำานวนของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
กัณฑ์มหาราช สำานวนของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส
กัณฑ์ฉกษัตริย์ สำานวนของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส
กัณฑ์นครกัณฑ์ สำานวนของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส
จุดประสงค์ในการแต่งร่ายยาวมหาเวสสันดรชาดก คือ เพื่อนำาไปเทศน์ให้ประชาชนฟัง
แต่ด้วยสำานวนภาษาที่ดี ไพเราะ จึงทำาให้ผู้อ่านหรือผู้ฟังอิ่มอารมณ์และได้อานิสงส์ด้วย
