Page 23 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน วรรณคดี ม.5
P. 23
24
ำ
อติพจน์ คือ การกล่าวเกินจริงอย่างจงใจด้วยเจตนาเน้นข้อความนั้นให้มีน้าหนัก
มากยิ่งขึ้นหรือให้ความรู้สึกเพิ่มขึ้น (ราชบัณฑิตยสถาน, ๒๕๕๒ : ๕๓๙) เช่น
เรียมไห้ชลเนตรถ้วม ถึงพรหม
พาหมู่สัตว์จ่อมจม ชีพม้วย
พระสุเมรุเปื่อยเป็นตม ทบท่าว ลงแฮ
อักนิฐมหาพรหมฉ้วย พี่ไว้จึงคง
โคลงกวีโบราณ ของพระยาตรัง
จาก (กรมศิลปากร, ๒๕๐๕ : ๘)
บทประพันธ์ดังกล่าวเป็นการใช้ภาพพจน์อติพจน์เพ่อส่อความชัดเจนในอารมณ์โศกเศร้า
ื
ื
ำ
เสียใจที่กวีต้องพลัดพรากจากนางผู้เป็นที่รัก โดยกล่าวว่า การพลัดพรากครั้งนี้ทำาให้กวีร้องไห้จนน้าตาท่วม
ึ
ึ
ำ
ไปถึงสวรรค์ชั้นพรหม ซ่งอยู่เหนือสวรรค์ช้นท่ ๖ คือ ปรนิมมิตวสวัตดี ข้นไปอีก ทาให้เหล่าสรรพสัตว์
ี
ั
ำ
ำ
ต่างจมน้าตาจนตาย น้าตาของกวีทำาให้เขาพระสุเมรุอันเป็นแกนกลางของโลกและจักรวาลเปื่อยลงเป็นตม
และล้มลงมา ความทุกข์ครั้งนี้ทำาให้กวีเจียนตาย แต่ก็ได้รับการช่วยเหลือจากอกนิษฐ์พรหม อันเป็นพรหม
ชั้น ๑๖ คือชั้นสูงสุดในชั้นรูปพรหม เนื้อความที่กล่าวเกินจริงในบทประพันธ์นี้เป็นการเน้นย้าอารมณ์และ
ำ
ความรู้สึกของกวี ตลอดจนถ่ายทอดความทุกข์ทรมานอย่างที่สุดเมื่อกวีต้องพลัดพรากจากนางผู้เป็นที่รัก
บุคคลวัต คือ การกำาหนดให้สิ่งซึ่งไม่ใช่มนุษย์มีสภาวะเป็นมนุษย์ ทำากิริยาอาการ
อย่างมนุษย์ เช่น พูด คิด มีสติปัญญา และอารมณ์ ความรู้สึก (ราชบัณฑิตยสถาน, ๒๕๕๒ : ๒๘๗) เช่น
ต้นไม้ก็แต่งตัว อยู่ในม่านมัวของหมอกคราม
บ้างลอกเปลือกอยู่ปลามปลาม บ้างแปรกิ่งประกบกัน
บ้างปลิวใบสยายลม บ้างชื่นชมช่อชูชัน
บ้างแตกติ่งอวดตาวัน บ้างว่อนไหวจะร่ายรำา
คำาหยาด
จาก (เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์, ๒๕๓๗ : ๑๙๕)
บทประพันธ์ดังกล่าวเป็นการใช้ภาพพจน์บุคคลวัต ดังจะเห็นได้จากการใช้คำาแสดงกิริยา
อาการของมนุษย์กับต้นไม้ ไม่ว่าจะเป็น “แต่งตัว” “ชื่นชม” “อวด” หรือ “ร่ายรำา” ทั้งนี้เพื่อเป็นการพรรณนา
ื
การเคล่อนไหวของต้นไม้ด้วยมุมมองเชิงบวก กล่าวคือ ถ้อยคำาแสดงกิริยาอาการต่าง ๆ ข้างต้นให้ภาพ
ี
การพลิ้วไหวของต้นไม้ท่มีความงดงามอ่อนช้อย ภาพพจน์บุคคลวัตในบทประพันธ์นี้จึงมีผลต่อการ
สร้างภาพให้เกิดขึ้นในจินตนาการของผ้อ่านตลอดจนช่วยสร้างอารมณ์ความร้สึกให้สอดคล้องกับส่งท่ ี
ู
ู
ิ
ผู้แต่งนำาเสนอ
