Page 19 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน วรรณคดี ม.5
P. 19
20
ื
ิ
บทประพันธข้างต้นเป็นบทชมโฉมนางมณโฑ จากบทละคร เร่อง รามเกียรต์ พระราช-
์
นิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช จะเห็นได้ว่ามีการใช้คำาว่า “งาม” ซำ้าใน
็
ำ
ั
หลายตาแหน่งของบทประพันธ์ ท้งนี้เพ่อเป็นการเน้นย้าให้เห็นถึงความงามของตัวละครและเปน
ำ
ื
การแจกแจงรายละเอียดอันเป็นส่วนประกอบแห่งการพิจารณาความงาม ไม่ว่าจะเป็นใบหน้า ดวงตา จมูก
ิ
ี
ื
ปาก หรือผม บทประพันธ์นี้จึงแสดงให้เห็นกลวิธีทางวรรณศิลป์ท่เกิดจากการซำ้าคำาเพ่อเพ่มความไพเราะ
และสื่อสารความหมายให้แจ่มชัดมากยิ่งขึ้น
การเล่นคำา คือ การนำาคำาพ้องรูป หรือคำาพ้องเสียง หรือคำาพ้องรูปพ้องเสียงมาใช้
ร่วมกันในบทประพันธ์ ซ่งนอกจากจะเป็นการเพ่มความไพเราะให้แก่บทประพันธ์แล้ว การเล่นคำาพ้อง
ึ
ิ
ื
ู
ี
ี
ยังเป็นการแสดงความรอบร้ของกวีท่สามารถนำาคำาท่มีความหมายหลากหลายมาใช้เพ่อสร้างความคมคาย
ของความหมายที่เกิดขึ้นอีกด้วย เช่น
ำ
ถึงบางพลัดยิ่งอนัตอนาถจิต นิ่งพินิจนึกน่าน้าตาไหล
พี่พลัดนางร้างรักมาแรมไกล ประเดี๋ยวใจพบบางริมทางจร
ถึงบางซื่อชื่อบางนี้สุจริต เหมือนซื่อจิตที่พี่ตรงจำานงสมร
มิตรจิตขอให้มิตรใจจร ใจสมรขอให้ซื่อเหมือนชื่อบาง
ถึงบางซ่อนเหมือนเขาซ่อนสมรพี่ ซ่อนไว้นี่ดอกกระมังเห็นกว้างขวาง
เจ้าเยี่ยมหน้าออกมาหาพี่หน่อยนาง จะลาร้างแรมไกลเจ้าไปแล้ว
นิราศพระบาท ของสุนทรภู่
จาก (ชีวิตและงาน ของสุนทรภู่ ฉบับกรมศิลปากรตรวจสอบชำาระใหม่ ของกรมศิลปากร, กองวรรณกรรม
และประวัติศาสตร์, ๒๕๔๓ : ๘๖)
จากบทประพันธ์ข้างต้นจะเห็นได้วากวีมีการเล่นคำาโดยนำาคำาท่เป็นส่วนหนึ่งของชื่อสถานท่
ี
ี
่
มาเชื่อมโยงกับประสบการณ์ชีวิตของตนเอง ดังจะเห็นได้ ดังนี้
ึ
ี
ี
การเล่นคำาว่า “พลัด” ซ่งเป็นส่วนหนึ่งของคำา “บางพลัด” ท่หมายถึง สถานท่แห่งหนึ่ง
่
่
ื
ี
ื
ทกวเดินทางผานกับคำาวา “พลัด” ท่หมายถึง พรากจากกัน เพอเช่อมโยงถึงการพลัดพรากจาก
่
่
ี
ี
นางผู้เป็นที่รักของกวี
ึ
ี
ื
ี
การเล่นคำาว่า “ซ่อ” ซ่งเป็นส่วนหนึ่งของคำา “บางซ่อ” ท่หมายถึง สถานท่แห่งหนึ่ง
ื
ื
ี
ท่กวีเดินทางผ่าน กับคำาว่า “ซ่อ” ท่หมายถึง ตรง ไม่เอนเอียง เพ่อเช่อมโยงถึงใจของกวีท่ซ่อตรงต่อ
ี
ื
ื
ื
ี
นางผู้เป็นที่รักและขอให้นางมีใจซื่อตรงต่อกวีเช่นกัน
ี
การเล่นคำาว่า “ซ่อน” ซ่งเป็นส่วนหนึ่งของคำา “บางซ่อน” ท่หมายถึง สถานท่แห่งหนึ่ง
ี
ึ
ท่กวีเดินทางผ่าน กับคำาว่า “ซ่อน” ท่หมายถึง ปิดบังไว้ไม่ให้เห็น หลบไว้ในท่ลับตา เพ่อเชื่อมโยง
ื
ี
ี
ี
ถึงการที่กวีไม่ได้พบนางผู้เป็นที่รักว่าเป็นเพราะมีใครบางคนซ่อนนางเอาไว้
ี
ั
ุ
ลักษณะเช่นนี้แสดงความคมคายของถ้อยคำาท่กวีเลือกสรรนำามาใช้ ท้งยังสะท้อนความร่มรวยทาง
ความหมายของถ้อยคำาในภาษาไทยได้อีกทางหนึ่งด้วย
