Page 22 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน วรรณคดี ม.5
P. 22
23
ทัพใต้ทัพตั้งป่า เป็นเรือน
จากนุชมานอนเดือน ต่างไต้
ตรอมตายแต่จักเยือน กันยาก แลแม่
เรือนฤเห็นเห็นไม้ ป่าไม้เป็นเรือน ๑
โคลงนิราศนรินทร์ ของนายนรินทร์ธิเบศร์
จาก (โคลงนิราศนรินทร์ ของนายนรินทร์ธิเบศร์ (อิน), ๒๕๒๕ : ๒๐)
ี
บทประพันธ์ข้างต้นปรากฏการใช้ภาพพจน์อุปลักษณ์ กล่าวคือ มีการเปรียบเทยบป่า
้
เป็นบานเรือน และแสงเดือนเป็นไต้ ป่าในบทประพันธ์นี้จึงมีคุณสมบัติร่วมกันกับบ้านเรือนในแง่ของ
การเป็นสถานท่พักผ่อนนอนหลับ และแสงเดือนในบทประพันธ์นี้จึงมีคุณสมบัติร่วมกับไต้ในแง่ของ
ี
การให้แสงสว่าง การใช้ภาพพจน์อุปลักษณ์ในบทประพันธ์นี้จึงเป็นการส่อความหมายถึงความทุกข์กาย
ื
ทุกข์ใจที่ต้องใช้ชีวิตรอนแรมในป่าทำาให้หวนคิดถึงบ้านเรือนและนางผู้เป็นที่รักที่พลัดพรากจากมา
่
่
่
้
่
ั
่
สัญลักษณ์ การใชสิงหนึงแทนสิงอนทมีคุณสมบตบางประการรวมกัน โดยสิงท ่ ี
ิ
ื
่
ี
่
ใช้แทนกันนั้นอาจเป็นสิ่งมีชีวิตหรือไม่มีชีวิตก็ได้ สัญลักษณ์ที่มักพบได้โดยทั่วไปรวมถึงในวรรณคดี เช่น
ิ
ึ
สีขาวเป็นสัญลักษณ์ของความบริสุทธ์ ความไร้เดียงสา ความดี แตกต่างจากสีดำาซ่งเป็นสัญลักษณ์
แห่งความทุกข์ ความช่วร้าย ความลึกลับ หรือ กาเป็นสัญลักษณ์แทนผ้มีตระกูลต่า คนช่ว คนใจดำา
ั
ั
ำ
ู
ตรงข้ามกับ หงส์ที่เป็นสัญลักษณ์แทนคนดี คนที่อยู่ในตระกูลสูง หรือคนรักศักดิ์ศรี (ราชบัณฑิตยสถาน,
๒๕๕๒ : ๕๐๐) เช่น
เมื่อแรกเชื่อว่าเนื้อทับทิมแท้ มาแปรเป็นพลอยหุงไปเสียได้
กาลวงว่าหงส์ให้ปลงใจ ด้วยมิได้ดูหงอนแต่ก่อนมา
คิดว่าหงส์เราจึงหลงด้วยลายย้อม ช่างแปลงปลอมท่วงทีดีหนักหนา
ดังรักถิ่นมุจลินท์ไม่คลาดคลา ครั้นหลับตาฝูงหงส์ก็ลงโคลน
จาก (เสภา เรื่อง ขุนช้างขุนแผน, ๒๕๔๕ : ๓๑๒-๓๑๓)
บทประพันธ์ข้างต้นปรากฏการใช้ภาพพจน์สัญลักษณ์ กล่าวคือ กวีใช้คำาว่า “ทับทิมแท้”
ู
และ “หงส์” เป็นสัญลักษณ์หมายถึงคนชั้นผ้ดี มีพฤติกรรมและความคิดท่ดี มีศีลธรรม และใช้คำาว่า
ี
ำ
“พลอยหุง” และ “กา” แทนคนชั้นต่า มีพฤติกรรมและความคิดอันเลวทราม ไร้ศีลธรรม ทั้งนี้บทประพันธ์
ึ
ื
ี
ดังกล่าวเป็นคำาท่ขุนแผนใช้เพ่อบริภาษนางวันทองเมื่อได้ร้ว่านางวันทองซ่งเคยเป็นภรรยาของตน
ู
กลับไปอยู่กินกับขุนช้างในระหว่างท่ตนไปทาสงคราม การใช้สัญลักษณ์ดังกล่าวจึงเป็นการใช้ถ้อยคำาตาหนิ
ำ
ี
ำ
นางวันทองด้วยความหมายที่ลึกบาดใจ
๑ บางฉบับใช้ว่า เมืองดูเห็นเห็นไม้ ป่าไม้เป็นเมือง
