Page 26 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน วรรณคดี ม.5
P. 26
27
พรรณนาโวหาร เป็นการให้รายละเอียดของเรื่องราว เพื่อให้ผู้อ่านเห็นสภาพหรือ
ำ
ู
ั
ู
ู
ู
ลักษณะท่ละเอียดลออและพรรณนาความร้สึกกระทบอารมณ์แก่ผ้อ่าน ท้งนี้การพรรณนาทาให้ผ้อ่านผ้ฟัง
ี
มองเห็นภาพ การพรรณนาจึงมักแทรกอยู่ในการเล่าเรื่องหรือการบรรยาย เช่น
พิศดูคางสระสม พิศศอกลมกลกลึง สองไหล่พึงใจกาม อกงามเงื่อนไกรสร
พระกรกลงวงคช นิ้วสลวยชดเล็บเลิศ ประเสริฐสรรพสรรพางค์ แต่บาทางค์สุดเกล้า
พระเกศงามล้วนเท้า พระบาทไท้งามสม สรรพนา
จาก (หนังสืออ่านกวีนิพนธ์ เรื่อง ลิลิตพระลอ ของกระทรวงศึกษาธิการ, ๒๕๔๑ : ๕)
ี
บทประพันธ์ข้างต้นเป็นการพรรณนาความงามของพระลอ โดยกล่าวว่ามีคางท่สวยงาม
ได้รูป มีคอที่กลมสวยราวกับกลึงขึ้น ไหล่ผายงาม แผงอกดังพญาราชสีห์ แขนงดราวกับงวงช้าง นิ้วและ
ู
ั
ี
ั
ั
เล็บมือเรียวสวย เป็นผ้มีความงามพร้อมท่วท้งร่างกายต้งแต่หัวจรดเท้า การให้รายละเอียดและช้แจง
องค์ประกอบแต่ละส่วนเช่นนี้มีจุดมุ่งหมายเพ่อให้ผ้อ่านเห็นภาพความงามอย่างละเอียดลออ ซ่งเป็น
ึ
ื
ู
การใช้สำานวนภาษาแบบพรรณนาโวหาร
เทศนาโวหาร คือ โวหารที่มุ่งสั่งสอน โน้มน้าวจิตใจผู้อ่านให้คล้อยตาม เช่น
หนึ่งนักปราชญ์ราชครูซึ่งรู้หลัก อย่าถือศักดิ์สนทนาอัชฌาสัย
อุตส่าห์ถามตามประสงค์จำานงใน จึงจักได้รู้รอบประกอบการ
หนึ่งบรรดาข้าไทที่ใจซื่อ จงนับถือถ่อมศักดิ์สมัครสมาน
หนึ่งคนมนต์ขลังช่างชำานาญ แม้พบพานผูกไว้เป็นไมตรี
เขาทำาชอบปลอบให้นำ้าใจชื่น จึงเริงรื่นรักแรงไม่แหนงหนี
ปรารถนาสารพัดในปัถพี เอาไมตรีแลกได้ดังใจจง
เพลงยาวถวายโอวาท ของสุนทรภู่
จาก (ชีวิตและงาน ของสุนทรภู่ ฉบับกรมศิลปากรตรวจสอบชำาระใหม่ ของกรมศิลปากร, กองวรรณกรรม
และประวัติศาสตร์, ๒๕๔๓ : ๓๕๕)
บทประพันธ์ข้างต้นมีเนื้อหาท่เป็นแนวทางการปฏิบัติตน จุดมุ่งหมายของกวีจึงเป็น
ี
การให้คำาแนะนำาสั่งสอน โดยกล่าวว่าหากพบนักปราชญ์ให้ร่วมสนทนาถามไถ่โดยไม่ยึดมั่นใน
ื
ู
ู
ี
ี
ี
ิ
ื
ยศถาบรรดาศักดิ์ท่ตนมี เพ่อจะได้มีความร้เพ่มพูนมากยิ่งขึ้น ควรนับถือผ้ท่อยู่ใต้บังคับบัญชาท่ซ่อตรง
ู
เพราะจะก่อให้เกิดความสมัครสมานสามัคคี ควรผูกไมตรีกับผ้มีวิชาอาคม ควรตอบแทนนำ้าใจให้แก่ผ้ท ่ ี
ู
ำ
ึ
ทาความดีความชอบ ท้งนี้เพราะไมตรีสามารถนำามาซ่งทุกอย่างในโลกนี้ได้ตามความประสงค์ จะเห็น
ั
ได้ว่าการส่งสอนในบทประพันธ์นี้ได้แสดงให้เห็นผลท่เกิดจากการปฏิบัติ ท้งนี้เพ่อโน้มน้าวให้เกิดการ
ั
ี
ื
ั
นำาแนวทางที่ได้เสนอไว้ไปปฏิบัติ ซึ่งเป็นการใช้สำานวนภาษาแบบเทศนาโวหาร
