Page 115 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน วรรณคดี ม.5
P. 115
116 G P A1 A2 S
P
บทประพันธ์ข้างต้นมีการเล่นคำาว่า “สาย” และคำาว่า “หยุด” โดยกล่าวถึง “สายหยุด”
ซึ่งเป็นชื่อของดอกไม้ชนิดหนึ่งที่จะส่งกลิ่นหอมในช่วงเวลาเช้าแต่เมื่อเข้าสู่ช่วงสายก็จะหยุดส่งกลิ่นหอม
กวีนำาลักษณะดังกล่าวมาใช้เพื่อเชื่อมโยงอารมณ์และความรู้สึกของพระมหาอุปราชาที่ต้องพลัดพราก
จากนางผู้เป็นที่รักมาในครั้งนี้ โดยกล่าวว่า แม้ดอกสายหยุดจะหยุดส่งกลิ่นในยามสาย แต่สำาหรับ
พระมหาอุปราชานั้นแม้จะสายเพียงใดก็ไม่หยุดความเสน่หาอาลัยที่มีต่อนางได้ และยังคงคิดถึงนาง
ผู้เป็นที่รักในทุก ๆ เช้าทุก ๆ คำ่า และทุก ๆ ช่วงเวลาอย่างไม่หยุดหย่อน เป็นการนำาคำาพ้องรูปมาใช้
ร่วมกันได้อย่างมีชั้นเชิงและสามารถสื่ออารมณ์สื่อความหมายได้เป็นอย่างดี
การหลากคำา เช่น
พระทรงแสงดาบแก้ว กับกร
โจมประจัญฟันฟอน เฟื่องนำ้า
ต่างฤทธิ์ต่างรบรอน ราญชีพ กันแฮ
สระท้านทุกถิ่นท่าถำ้า ท่งท้องชลธี
บทประพันธ์ข้างต้นจะเห็นว่าปรากฏคำาที่หมายถึง การต่อสู้หลายคำา ได้แก่ “ประจัญ”
“รบ” “รอนราญ” การนำาคำาที่มีความหมายเดียวกันหรือที่เรียกว่า คำาไวพจน์ มาใช้ร่วมกันในบทประพันธ์
เป็นการหลีกเลี่ยงการใช้คำาที่ซำ้าซากซึ่งจะก่อให้เกิดความน่าเบื่อ ทั้งยังช่วยเน้นยำ้าความหมายที่ต้องการ
จะสื่อให้หนักแน่นขึ้นได้ ดังบทประพันธ์ข้างต้นจะเห็นว่าการใช้คำาที่หมายถึง การต่อสู้หลาย ๆ คำานั้น
ก็แสดงให้เห็นถึงความต่อเนื่องและความเข้มข้นของการปะทะกันระหว่างสมเด็จพระนเรศวรมหาราช
และจระเข้ตัวใหญ่ การหลากคำาจึงเป็นการแสดงความหลากหลายของถ้อยคำาที่กวีเลือกสรรมาใช้และ
แสดงให้เห็นถึงความรุ่มรวยของถ้อยคำาในภาษาไทยได้อีกด้วย
๓. วรรณศิลป์ที่เกิดจากการใช้ภาพพจน์
อุปมา เช่น
พระตรีโลกนาถแผ้ว เผด็จมาร
เฉกพระราชสมภาร พี่น้อง
เสด็จไร้พิริยะราญ อรินาศ ลงนา
เสนอพระยศยินก้อง เกียรติท้าวทุกพาย
