Page 114 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน วรรณคดี ม.5
P. 114
P A1 A2 S
G P 115
การเล่นเสียงวรรณยุกต์ ดังจะเห็นได้จากบทประพันธ์ต่อไปนี้
เบื้องบรมขัตติย์ท่องท้อง แถวธาร
พระจักไล่ลุยลาญ เศิกไสร้
ริปูบ่รอราญ ฤทธิ์ราช เลยพ่อ
พระจักชาญชเยศได้ ดั่งท้าวใฝ่ฝัน
บทประพันธ์ข้างต้นจะเห็นได้ว่ากวีมีการนำาคำาที่มีเสียงวรรณยุกต์ไล่ระดับกันมาใช้ร่วมกัน
คือคำาว่า ท่อง และ ท้อง และความหมายของคำาทั้งสองยังสอดคล้องกับบริบทของบทประพันธ์ที่สอดรับ
กันกับเนื้อหาได้เป็นอย่างดี การเล่นเสียงวรรณยุกต์ในลักษณะเช่นนี้ช่วยทำาให้บทประพันธ์มีท่วงทำานอง
ที่ไพเราะอันเกิดจากเสียงสูงตำ่าของคำาที่นำามาใช้
๒. วรรณศิลป์ที่เกิดจากการใช้คำา
การซำ้าคำา เช่น
จงจำาคำาพ่อไซร้ สั่งสอน
จงประสิทธิ์สมพร พ่อให้
จงเรืองพระฤทธิ์รอน อริราช
จงพ่อลุลาภได้ เผด็จด้าวแดนสยาม
บทประพันธ์ข้างต้น จะเห็นว่ากวีซำ้าคำาว่า “จง” ในตำาแหน่งคำาแรกของโคลงในแต่ละบาท
โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อเน้นยำ้าความสำาคัญของเนื้อความให้หนักแน่น กล่าวคือ เนื้อความของบทประพันธ์
บทนี้เป็นพรที่พระเจ้ากรุงหงสาวดีพระราชทานแก่พระมหาอุปราชาโดยมุ่งหวังจะให้สัมฤทธิผล
ทุก ๆ ประการ การใช้คำาว่า “จง” ซำ้า ๆ จึงช่วยเน้นยำ้าเพื่อให้เกิดความสำาเร็จดังปรารถนา นอกจากนี้แล้ว
การซำ้าคำาในลักษณะข้างต้นเป็นการซำ้าคำาที่ตลอดทั้งบท ซึ่งเป็นกลบทประเภทหนึ่งที่มีชื่อว่า
“กลบทบุษบงแย้มผกา”
การเล่นคำา เช่น
สายหยุดหยุดกลิ่นฟุ้ง ยามสาย
สายบ่หยุดเสน่ห์หาย ห่างเศร้า
กี่คืนกี่วันวาย วางเทวษ ราแม่
ถวิลทุกขวบคำ่าเช้า หยุดได้ฉันใด
