Page 20 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน วรรณคดี ม.2
P. 20
20
บทประพันธ์ข้�งต้นม�จ�กวรรณคดี เรื่อง ลิลิตพระลอ เป็นก�รพรรณน�ธรรมช�ติ
ซึ่งกล่�วถึงพฤติกรรมของลิงที่โลดแล่นไปต�มกิ่งไม้บ้�ง ยื้อแย่งผลไม้กันบ้�ง และวิ่งไล่กันไปม�บ้�ง
จะเห็นได้ว่�ลักษณะเด่นของบทประพันธ์นี้คือ ก�รเล่นเสียงสัมผัสพยัญชนะ กวีนำ�คำ�ที่มีเสียง
พยัญชนะต้นเป็นเสียง /ล/ จำ�นวนหล�ยคำ�ม�ใช้ร่วมกัน โดยทุก ๆ คำ�ล้วนมีคว�มหม�ยและสอดคล้อง
กลมกลืนกับเนื้อคว�มที่ต้องก�รนำ�เสนอ
๒) การเล่นเสียงสัมผัสสระ คือ ก�รนำ�คำ�ที่ประกอบด้วยสระเสียงเดียวกันและอยู่ใน
ม�ตร�ตัวสะกดเดียวกันม�ใช้เพื่อรับส่งสัมผัส โดยสัมผัสสระถือเป็นข้อบังคับท�งฉันทลักษณ์ที่กำ�หนด
ให้ใช้ในก�รแต่งร้อยกรองเพื่อคว�มคล้องจอง แต่กวีก็มักจะสร้�งสรรค์บทประพันธ์โดยเพิ่มก�รเล่นเสียง
สัมผัสสระนอกเหนือจ�กข้อบังคับท�งฉันทลักษณ์ โดยเพิ่มเป็นสัมผัสภ�ยในวรรค ตลอดจนแต่ง
คำ�ประพันธ์ด้วยก�รเล่นเสียงสัมผัสสระหล�ยตำ�แหน่งตลอดทั้งบท เช่น
ตัวอย่างที่ ๑
อันช�ติใดไร้ช่�งชำ�น�ญศิลป์ เหมือนน�รินไร้โฉมประโลมสง่�
ใครใครเห็นไม่เป็นที่จำ�เริญต� เข�จะพ�กันเย้ยให้อับอ�ย
บทเสภ�ส�มัคคีเสวก ตอน วิศวกรรม� พระร�ชนิพนธ์ในพระบ�ทสมเด็จพระมงกุฎเกล้�เจ้�อยู่หัว
จ�ก (บทอ�ขย�นภ�ษ�ไทย ของกระทรวงศึกษ�ธิก�ร,
สำ�นักง�นคณะกรรมก�รก�รศึกษ�ขั้นพื้นฐ�น, ๒๕๕๓ : ๑๖)
บทประพันธ์ข้�งต้น จะเห็นได้ว่�มีก�รใช้สัมผัสสระต�มข้อบังคับท�งฉันทลักษณ์
ของกลอนเสภ� ได้แก่ คำ�ว่� “ศิลป์” ในตำ�แหน่งคำ�ที่ ๘ ของวรรคที่ ๑ ส่งสัมผัสไปยังคำ�ว่� “ริน” ในตำ�แหน่ง
คำ�ที่ ๓ ของวรรคที่ ๒ คำ�ว่� “สง่�” ในตำ�แหน่งคำ�ที่ ๘ ของวรรคที่ ๒ ส่งสัมผัสไปยังคำ�ว่� “ต�” ในตำ�แหน่ง
คำ�ที่ ๘ ของวรรคที่ ๓ และคำ�ว่� “พ�” ในตำ�แหน่งคำ�ที่ ๓ ของวรรคที่ ๔
นอกจ�กนี้บทประพันธ์ข้�งต้นยังมีก�รเล่นเสียงสัมผัสสระโดยได้เพิ่มสัมผัสสระ
ภ�ยในวรรคด้วยเช่นกัน ดังจะสังเกตเห็นว่�ในวรรคที่ ๑ คำ�ว่� “ใด” สัมผัสกับคำ�ว่� “ไร้” เช่นเดียวกับ
วรรคที่ ๒ ที่คำ�ว่� “โฉม” สัมผัสกับคำ�ว่� “ประโลม” ในขณะที่วรรคที่ ๓ คำ�ว่� “ใคร” สัมผัสกับคำ�ว่�
“ไม่” และคำ�ว่� “เห็น” สัมผัสกับคำ�ว่� “เป็น” ซึ่งเพิ่มคว�มไพเร�ะให้แก่บทประพันธ์ได้เป็นอย่�งดี
