Page 17 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน วรรณคดี ม.2
P. 17
17
๓) สัญลักษณ์ คือ ก�รใช้สิ่งหนึ่งแทนสิ่งอื่นที่มีคุณสมบัติบ�งประก�รร่วมกัน
โดยสิ่งที่ใช้แทนกันนั้นอ�จเป็นสิ่งมีชีวิตหรือไม่มีชีวิตก็ได้ สัญลักษณ์ที่มักพบได้โดยทั่วไปรวมถึง
ในวรรณคดี เช่น สีข�วเป็นสัญลักษณ์ของคว�มบริสุทธิ์ คว�มไร้เดียงส� คว�มดี แตกต่�งจ�กสีดำ�ซึ่งเป็น
สัญลักษณ์แห่งคว�มทุกข์ คว�มชั่วร้�ย คว�มลึกลับ หรือก�เป็นสัญลักษณ์แทนผู้มีตระกูลตำ่�
คนชั่ว คนใจดำ� ตรงข้�มกับ หงส์ ที่เป็นสัญลักษณ์แทนคนดี คนที่อยู่ในตระกูลสูง หรือคนรักศักดิ์ศรี
(ร�ชบัณฑิตยสถ�น, ๒๕๕๒ : ๕๐๐) เช่น
๒๙๐
อย่�เอื้อมเด็ดดอกฟ้า ม�ถนอม
สูงสุดมือมักตรอม อกไข้
เด็ดแต่ดอกพะยอม ย�มย�ก ชมน�
สูงก็สอยด้วยไม้ อ�จเอื้อมเอ�ถึง
จ�ก (โคลงโลกนิติ พระนิพนธ์สมเด็จพระเจ้�บรมวงศ์เธอ กรมพระย�เดช�ดิศร
ของกระทรวงศึกษ�ธิก�ร, กรมวิช�ก�ร, สถ�บันภ�ษ�ไทย, ๒๕๔๓ : ๒๕๗)
บทประพันธ์ข้�งต้นปร�กฏก�รใช้สัญลักษณ์ กล่�วคือ ใช้คำ�ว่� “ดอกฟ้�” เป็น
สัญลักษณ์แทนหญิงที่มีฐ�นะสูงส่ง มีศักดิ์เหนือกว่�ช�ยที่ม�หม�ยปอง หรืออ�จหม�ยถึง สิ่งที่อยู่สูงเกิน
อำ�น�จว�สน�หรือคว�มส�ม�รถที่จะครอบครองได้ ในขณะเดียวกันก็ใช้คำ�ว่� “ดอกพะยอม” เป็น
สัญลักษณ์แทนหญิงที่มีฐ�นะตำ่�ต้อยพอ ๆ กับช�ย หรืออ�จหม�ยถึง สิ่งที่เหม�ะสมกับอำ�น�จว�สน�
หรือคว�มส�ม�รถที่จะครอบครองได้ บทประพันธ์ข้�งต้นจึงเป็นก�รใช้สัญลักษณ์เพื่อสื่อแนวคิดว่�
อย่�ปร�รถน�ในสิ่งที่เกินคว�มส�ม�รถหรือเป็นไปไม่ได้
๔) อติพจน์ คือ ก�รกล่�วเกินจริงอย่�งจงใจด้วยเจตน� เน้นข้อคว�มนั้นให้มีนำ้�หนัก
ม�กยิ่งขึ้นหรือให้คว�มรู้สึกเพิ่มขึ้น (ร�ชบัณฑิตยสถ�น, ๒๕๕๒ : ๕๓๙) เช่น
เอียงอกเทออกอ้�ง อวดองค์ อรเอย
เมรุชุบสมุทรดินลง เลขแต้ม
อ�ก�ศจักจ�นผจง จ�รึก พอฤๅ
โฉมแม่หย�ดฟ้�แย้ม อยู่ร้อนฤๅเห็น
โคลงนิร�ศนรินทร์ ของน�ยนรินทร์ธิเบศร์
จ�ก (บทอ�ขย�นภ�ษ�ไทย ของกระทรวงศึกษ�ธิก�ร,
สำ�นักง�นคณะกรรมก�รก�รศึกษ�ขั้นพื้นฐ�น, ๒๕๕๓ : ๓๙)
