Page 25 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน วรรณคดี ม.2
P. 25
25
๒.๖ รสวรรณคดีไทย เป็นปฏิกิริย�ท�งอ�รมณ์ที่เกิดขึ้นในใจของผู้อ่�นเมื่อได้รับรู้อ�รมณ์
ที่กวีได้ถ่�ยทอดออกม�ในบทประพันธ์ ในวรรณคดีไทยนอกจ�กผู้อ่�นจะได้รับรสจ�กถ้อยคำ�ที่กวี
เลือกใช้และคว�มหม�ยที่คมค�ยแล้ว ยังเกิดจ�กลีล�ก�รประพันธ์หรือกวีโวห�รที่สัมพันธ์กับเนื้อห�
(สุจิตร� จงสถิตวัฒน�, ๒๕๔๙ : ๗๑-๗๘) ซึ่งมีด้วยกัน ๔ ลักษณะ ได้แก่ เส�วรจนี น�รีปร�โมทย์
พิโรธว�ทัง สัลล�ปังคพิสัย
๑) เสาวรจนี มีลีล�ในเชิงชื่นชมคว�มงดง�ม โดยอ�จจะเป็นคว�มง�มของตัวละคร
ที่เป็นมนุษย์ สัตว์ สิ่งของ หรือสถ�นที่ก็ได้ เช่น
ดูผิวสินวลละอองอ่อน มะลิซ้อนดูดำ�ไปหมดสิ้น
สองเนตรง�มกว่�มฤคิน น�งนี้เป็นปิ่นโลก�
ง�มโอษฐ์ดังใบไม้อ่อน ง�มกรดังล�ยเลข�
ง�มรูปเลอสรรขวัญฟ้� ง�มยิ่งบุปผ�แบ่งบ�น
จ�ก (ศกุนตล� พระร�ชนิพนธ์ในพระบ�ทสมเด็จพระมงกุฎเกล้�เจ้�อยู่หัว, ๒๕๕๓ : ๑๘-๑๙)
บทประพันธ์ข้�งต้นม�จ�กวรรณคดี เรื่อง ศกุนตล� เป็นตอนที่ท้�วทุษยันต์กล่�วชม
คว�มง�มของน�งศกุนตล� โดยกล่�วว่�น�งศกุนตล�มีผิวพรรณผุดผ่องจนแม้แต่ดอกมะลิซ้อน
ที่ข�วนวลก็ดูหมองไป ตลอดจนพรรณน�คว�มง�มทั้งในภ�พรวมและในส่วนต่�ง ๆ โดยก�รเปรียบเทียบ
ว่�น�งศกุนตล�มีดวงต�ที่ง�มดุจต�กว�ง มีริมฝีป�กแดงระเรื่อดังสีใบไม้อ่อน มีแขนที่งดง�มร�วกับ
ว�ดขึ้น ตลอดจนมีรูปร่�งที่งดง�มประหนึ่งคว�มง�มของดอกไม้บ�น
๒) นารีปราโมทย์ มีลีล�ในเชิงโอ้โลมฝ�กรักหรือเกี้ยวพ�ร�สี เช่น
ถึงม้วยดินสิ้นฟ้�มห�สมุทร ไม่สิ้นสุดคว�มรักสมัครสม�น
แม้อยู่ในใต้หล้�สุธ�ธ�ร ขอพบพ�นพิศว�สไม่คล�ดคล�
แม้เนื้อเย็นเป็นห้วงมหรรณพ พี่ขอพบศรีสวัสดิ์เป็นมัจฉ�
แม้เป็นบัวตัวพี่เป็นภุมร� เชยผก�โกสุมปทุมทอง
แม้เป็นถำ้�อำ�ไพใคร่เป็นหงส์ จะร่อนลงสิงสู่เป็นคู่สอง
ขอติดต�มทร�มสงวนนวลละออง เป็นคู่ครองพิศว�สทุกช�ติไป
พระอภัยมณี
จ�ก (ห้องสมุดดิจิทัลวัชรญ�ณ, ม.ป.ป.)
