Page 8 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน หลัภภาษาไทย ม.5

G G P A1 A2 S
๙

สํานวน

ตัวชี้วัดระหวางทาง

ใชคําและกลุมคําสรางประโยคตรงตามวัตถุประสงค (ท ๔.๑ ม. ๔-๖/๒)

สํานวนเปนถอยคําสั้น ๆ แตคมคาย มีความหมายลึกซ้ง (ประภาศรี สีหอําไพ, ๒๕๕๐ : ๓๙๓)
ึ

ี
่
ํ

ิ

กลาววา “สานวน คือ โวหาร ถอยคําทเปนขอความพเศษ คือ มีชันเชิงของความหมายใหขบคิด สํานวน
้
มีความหมายรวมไปถึงสุภาษิตและคําพังเพย บางสํานวนมีเสียงสัมผัสคลองจองกัน แตบางสํานวนก็ไมมี
เสียงสัมผัสคลองจอง สํานวนไทยมีตั้งแต ๒ คํา ไปจนถึง ๑๒ คํา
ี
ี
ท่มาของสํานวน สํานวนไทยหากพิจารณาถึงท่มาแลวจะเห็นวามีความสัมพันธกับวิถีชีวิต
ความเปนอยู ระบบความคิด ความเชื่อ และคานิยมของคนในสังคม (ยุพร แสงทักษิณ, ๒๕๖๖ : ๒๑-๓๐)
ดังนี้
๑. สํานวนที่มาจากศาสนา เชน

สํานวน ความหมาย

ตักบาตรอยาถามพระ จะใหอะไรแกผูที่เต็มใจรับอยูแลว ไมควรถาม
เถรสองบาตร คนที่ทําอะไรตามเขาทั้ง ๆ ที่ไมรูเรื่องรูราว

ตื่นแตดึก สึกแตหนุม รีบทําการงานใหเหมาะสมแกชวงวัยและเวลา

ชีปลอยปลาแหง เสแสรงวาเปนคนใจบุญ

๒. สํานวนที่มาจากวรรณคดี เชน

สํานวน ความหมาย

วาแตเขาอิเหนาเปนเอง (อิเหนา) ตําหนิผูอื่นเรื่องใดแลวกลับทําในเรื่องนั้นเสียเอง

งอมพระราม (รามเกียรติ์) มีความทุกขยากลําบาก

ลูกทรพี (รามเกียรติ์) ลูกอกตัญูที่ทํารายพอแมของตน

ละเลงขนมเบื้องดวยปาก (ขุนชางขุนแผน) ดีแตพูด ทําไมไดตามที่พูด