Page 70 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน วรรณคดี ม.5
P. 70
P
G P A1 A2 S 71
คุณค่าด้านอารมณ์
๑. จินตภาพ บทประพันธ์ที่ปรากฏในร่ายยาวมหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรี แสดงให้เห็นว่า
กวีสามารถใช้ถ้อยคำาเพื่อสร้างภาพขึ้นในจิตใจของผู้อ่านได้อย่างแจ่มชัด ทำาให้ผู้อ่านเกิดจินตภาพ
ทั้งในแง่ของอารมณ์ความรู้สึกของตัวละครซึ่งเป็นสิ่งที่เป็นนามธรรม และบรรยากาศที่แวดล้อม
อยู่ ณ ขณะนั้น ซึ่งเป็นสิ่งที่เป็นรูปธรรม เช่น
...สะดุ้งพระทัยไหวหวาดวะหวีดวิ่งวนแวะเข้าข้างทาง พระทรวงนางสั่นระรัวริกเต้น
ำ
ดั่งตีปลา ทรงพระกันแสงโศกาไห้พิไรร่า ว่ากรรมเอ๋ยกรรมกรรมของมัทรี โอเวลาปานฉะนี้
พระลูกน้อยจะคอยหา อนึ่งมรคาก็ช่องแคบหว่างคีรี เป็นตรอกน้อยรอยวิถีที่เฉพาะจร
ทั้งสามสัตว์ก็มาเนื่องนอนสกัดหน้า ครั้นจะลีลาหลีกลัดตัดเดาไปทางใดก็เหลือเดิน ทั้งสองข้าง
เป็นโขดเขินขอบคันขึ้นกั้นไว้...
บทประพันธ์ข้างต้นปรากฏข้อความว่า “ไหวหวาดวะหวีดวิ่งวน” ที่มีผลกระทบต่อผู้อ่านในแง่ของ
การสร้างจินตภาพเกี่ยวกับอารมณ์ตื่นตกใจกลัวของพระนางมัทรีเมื่อพบกับสัตว์ร้ายถึง ๓ ตัวพร้อมกัน
ได้เป็นอย่างดี อีกทั้งกวียังเน้นยำ้าด้วยการใช้ภาพพจน์ว่า “พระทรวงนางสั่นระรัวริกเต้นดั่งตีปลา”
ทำาให้อารมณ์ความรู้สึกของตัวละครที่ถึงแม้จะเป็นนามธรรมจับต้องไม่ได้ แต่สามารถจินตนาการ
ได้ด้วยพลังแห่งถ้อยคำาภาษา นอกจากนี้แล้ว บทประพันธ์ข้างต้นยังสร้างจินตภาพเกี่ยวกับฉาก
และบรรยากาศที่แวดล้อมสถานการณ์นั้นอยู่ โดยปรากฏคำาว่า “ช่องแคบหว่างคีรี” “ตรอกน้อยรอยวิถี
ที่เฉพาะจร” “เป็นโขดเขินขอบคันขึ้นกั้นไว้” ซึ่งเป็นถ้อยคำาที่ทำาให้ผู้อ่านสามารถจินตนาการถึงทางเดิน
อันเล็กและแคบได้อย่างเห็นภาพ
๒. รสวรรณคดี ร่ายยาวมหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรี มีรสวรรณคดีที่โดดเด่น คือ สัลลาปังคพิสัย
อันได้แก่ การพรรณนาความเศร้าโศกเสียใจของพระนางมัทรี อันมีผลต่อปฏิกิริยาทางอารมณ์ของผู้อ่าน
ที่พลอยสั่นไหวในอารมณ์ตามไปด้วย เช่น
...แต่แม่เที่ยวเซซังเสาะแสวงทุกแห่งห้องหิมเวศ ทั่วประเทศทุกราวป่า สุดสายนัยนาที่แม่
จะตามไปเล็งแล สุดโสตแล้วที่แม่จะซับทราบฟังสำาเนียง สุดสุรเสียงที่แม่จะรำ่าเรียกพิไรร้อง
สุดฝีเท้าที่แม่จะเยื้องย่องยกย่างลงเหยียบดิน ก็สุดสิ้นสุดปัญญาสุดหาสุดค้นเห็นสุดคิด
จะได้พานพบประสบรอยพระลูกน้อยแต่สักนิดไม่มีเลย จึ่งตรัสว่าเจ้าดวงมณฑาทองทั้งคู่
ของแม่เอ๋ย หรือว่าเจ้าทิ้งขว้างวางจิตไปเกิดอื่นเหมือนแม่ฝันเมื่อคืนนี้แล้วแล
