Page 20 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน สุขศึกษา ม.4-6 หน่วยที่ 1
P. 20
๒.๙ ระบบต่อมไร้ท่อ (Endocrine System)
ระบบต่อมไร้ท่อมีความสำาคัญต่อร่างกายในการควบคุมอวัยวะภายในร่างกายให้ทางาน
ำ
ำ
สัมพันธ์กันและควบคุมการทางานของร่างกายให้อยู่ในภาวะสมดุล โดยการสร้างและหลั่งสารเคมี
ึ
ำ
ี
ี
ำ
ท่เรียกว่า ฮอร์โมน (Hormone) ซ่งทาหน้าท่เกี่ยวกับการควบคุมการเจริญเติบโต การทางานของอวัยวะ
ี
ี
ื
ภายในร่างกาย เพ่อให้มีสุขภาพท่ดีและพัฒนาการเป็นไปตามวัย ฮอร์โมนท่ถูกผลิตจากต่อมไร้ท่อ
ำ
จะถูกส่งไปตามส่วนต่าง ๆ ของร่างกายโดยการลำาเลียงไปกับน้าเลือด
ต่อมใต้สมอง
ต่อมไทรอยด์
ต่อมพาราไทรอยด์
ต่อมหมวกไต
ตับอ่อน
ต่อมเพศ (รังไข่)
ต่อมเพศ (ลูกอัณฑะ)
ระบบต่อมไร้ท่อเพศหญิงและเพศชาย
๑) โครงสร้างของต่อมไร้ท่อ
(๑) ต่อมใต้สมอง (Pituitary Gland) มีขนาดเล็ก แต่มีความสำาคัญ แบ่งเป็น ๒ ส่วน คือ
๑. ต่อมใต้สมองส่วนหน้า มีหน้าที่
ผลิตฮอร์โมนควบคุมการเจริญเติบโตของร่างกาย ถ้าผลิตมากเกินไปจะทาให ้
ำ
ร่างกายสูงใหญ่ผิดปกติ ถ้าผลิตน้อยไปจะทำาให้เตี้ย แคระแกร็น
ผลิตฮอร์โมนกระตุ้นต่อมไทรอยด์ ให้ต่อมไทรอยด์ทำางานเป็นปกติ
ำ
ุ
ผลิตฮอร์โมนกระต้นต่อมหมวกไต ให้ต่อมหมวกไตส่วนนอกทางานได้
ตามปกติ
ำ
ุ
ผลิตฮอร์โมนเพศ ควบคุมและกระต้นการเจริญเติบโตและการทางาน
ของต่อมเพศ
ผลิตฮอร์โมนโปรแลกติน (Prolactin) กระต้นการเติบโตของเต้านม
ุ
ำ
ำ
การทำางานของต่อมน้านมให้สร้างน้านมในขณะตั้งครรภ์
๒. ต่อมใต้สมองส่วนหลัง ผลิตฮอร์โมน ๒ ชนิด คือ
ี
ผลิตฮอร์โมนออกซิโทซิน (Oxytocin) ซ่งเป็นฮอร์โมนท่มีผลต่อการบีบตัว
ึ
ของมดลูกขณะคลอด และช่วยในการหลั่งของน้านม
ำ
ำ
ผลิตฮอร์โมนวาโซเพรสซิน (Vasopressin) เป็นฮอร์โมนท่มีผลต่อการทางาน
ี
ของไต ควบคุมน้าในร่างกาย กระตุ้นการทำางานของระบบขับถ่ายปัสสาวะ และช่วยเพิ่มความดันโลหิต
ำ
2๖
