Page 21 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน สุขศึกษา ม.4-6 หน่วยที่ 1
P. 21
(๒) ต่อมไทรอยด์ (Thyroid Gland) เป็นต่อมไร้ท่อที่ใหญ่ที่สุดในร่างกาย มีอยู่ ๒ ข้าง
ี
ำ
อยู่ด้านข้างของหลอดลมส่วนบน บริเวณลูกกระเดือกข้างละ ๑ ต่อม ทาหน้าท่ผลิตฮอร์โมนไทรอกซิน
่
ำ
(Thyroxin) ซ่งช่วยควบคุมการเผาผลาญในร่างกาย แลกเปล่ยนน้าและเกลือแร ควบคุมกรดไขมัน
ึ
ี
ำ
เปลี่ยนกรดอะมิโนเป็นกลูโคส ถ้าผลิตฮอร์โมนไทรอกซินมากเกินไปจะทาให้เกิดโรคไทรอยด์เป็นพิษ
หากผลิตน้อยเกินไปจะทำาให้ระบบเผาผลาญผิดปกติ ร่างกายจะเตี้ย แคระแกร็น ผิวหนังหยาบกร้าน
(๓) ต่อมพาราไทรอยด์ (Parathyroid Gland) เป็นต่อมไร้ท่อที่เล็กที่สุด มีอยู่ ๒ คู่
์
ี
ำ
ี
่
่
ื
อยูด้านหลงของตอมไทรอยด์ ทาหน้าทผลิตพาราไทรอยด์ฮอรโมนเพอควบคุมระดับแคลเซยมและฟอสเฟต
่
่
ั
ในกระแสเลือด ถ้าต่อมพาราไทรอยด์ผลิตฮอร์โมนมากเกินไปจะไปละลายแคลเซียมออกจากกระดูก
เข้ากระแสเลือด ทำาให้เลือดมีระดับแคลเซียมสูงขึ้น อาจทำาให้เกิดนิ่วในไต กระดูกพรุน ปวดกระดูกและข้อ
ำ
ำ
แต่ถ้ามีฮอร์โมนตำ่า ทาให้ระดับแคลเซียมในเลือดตำ่า เกิดผลต่อกล้ามเนื้อและระบบประสาท ทาให ้
กล้ามเนื้อกระตุก
(๔) ต่อมหมวกไต (Adrenal Gland) มี ๒ ต่อม อยู่ข้างบนและข้างหน้า ที่ปลายด้านบน
ของไตท้ง ๒ ข้าง ไตข้างซ้ายมีขนาดใหญ่และอยู่สูงกว่าข้างขวา ต่อมหมวกไตชั้นนอกมีหน้าท่ควบคุม
ั
ี
การเผาผลาญในร่างกาย ควบคุมความสมดุลของน้าและเกลือแร่ในร่างกาย ต่อมหมวกไตชั้นในทำาหน้าที่
ำ
สร้างฮอร์โมนอะดรีนาลิน (Adrenalin) ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่หลั่งเมื่อเกิดภาวะฉุกเฉิน เช่น ตกใจ ตื่นเต้น
ั
(๕) ตบอ่อน (Pancreas) เป็นได้ท้งต่อมท่มีท่อและต่อมไร้ท่อ ทาหน้าท่สร้างน้าย่อยท่ใช้
ี
ั
ี
ำ
ำ
ี
ึ
ในการย่อยอาหารและสร้างฮอร์โมนอินซูลิน (Insulin) ซ่งควบคุมการดูดซึมของคาร์โบไฮเดรต โปรตีน
ำ
ไขมัน ถ้าร่างกายขาดฮอร์โมนนี้ จะทำาให้ปริมาณน้าตาลในเลือดสูงผิดปกติ กรดไขมันในเลือดเพิ่ม ทำาให้
ำ
ึ
ุ
ี
ิ
ปัสสาวะมากกว่าปกต นอกจากนี้ตับอ่อนยังสร้างฮอร์โมนกลูคากอน (Glucagon) ซ่งทาหน้าท่กระต้น
ไกลโคเจน (Glycogen) ในตับให้เปลี่ยนเป็นกลูโคส
(๖) ต่อมเพศ (Gonad Gland) ในเพศชาย คือ อัณฑะ ในเพศหญิง คือ รังไข่
ั
อณฑะ (Testis) มีหน้าท่สร้างตัวอสุจ ซ่งเป็นเซลล์สืบพันธ์เพศชายและสร้างฮอร์โมน
ุ
ิ
ึ
ี
เพศชาย คือ เทสทอสเตอโรน (Testosterone) ซ่งทาให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของเพศชาย เช่น
ำ
ึ
เสียงแตกห้าว มีหนวดเครา มีกล้ามเนื้อเป็นมัด มีขนขึ้นตามแขน ขา รักแร้ และมีความรู้สึกทางเพศ
รังไข่ (Ovary) มีหน้าท่สร้างฮอร์โมนเพศหญิง คือ อีสโทรเจน (Estrogen) และ
ี
โพรเจสเทอโรน (Progesterone) ซึ่งทำาให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในเพศหญิง เช่น เสียงแหลม มีทรวดทรง
สะโพกผาย เต้านมขยายใหญ่ขึ้น มีประจำาเดือน และมีความรู้สึกทางเพศ
๒) หลักการสร้างเสริมและดำารงประสิทธิภาพการทำางานของระบบต่อมไร้ท่อ
(๑) รับประทานอาหารที่ให้สารอาหารที่มีประโยชน์ต่อต่อมไร้ท่อ เช่น
แคลเซียม ได้จาก นม ถั่วเหลือง และปลาตัวเล็กตัวน้อยที่รับประทานได้ทั้งตัว
ู
ฟอสเฟต ได้จาก กุ้ง ป เมล็ดทานตะวัน เมล็ดฟักทอง เมล็ดมะม่วงหิมพานต ์
ใบขี้เหล็ก มะระขี้นก และข้าวโอ๊ต
เหล็ก ได้จาก ตับ เลือดหมู ไข่แดง ถั่วเมล็ดแห้ง และผักที่มีสีเขียวเข้ม
ไอโอดีน (Iodine) ได้จาก อาหารทะเล เกลือทะเล และเกลือเสริมไอโอดีน
27
