Page 81 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน วรรณคดี ม.5
P. 81
82 G G P A1 A2 S
ฉันทลักษณ์ของโคลงสี่สุภาพสามารถแสดงได้ดังแผนผังต่อไปนี้
แผนผัง
้ ่ ( ) บาทที่ ๑
่ ้ ่ บาทที่ ๒
่ ่ ( ) บาทที่ ๓
่ ้ ้ ่ บาทที่ ๔
ตัวอย่างโคลงสี่สุภาพจากลิลิตตะเลงพ่าย
จงจำาคำาพ่อไซร้ สั่งสอน
จงประสิทธิ์สมพร พ่อให้
จงเรืองพระฤทธิ์รอน อริราช
จงพ่อลุลาภได้ เผด็จด้าวแดนสยาม
เพิ่มเติมเสริมความรู้
การแต่งโคลงสี่สุภาพนั้น ตำาแหน่งคำาเอกและคำาโท ในวรรคหน้าของบาทที่ ๑ สามารถ
สลับที่กันได้ กล่าวคือ สามารถแต่งโคลงสี่สุภาพโดยใช้คำาโทในตำาแหน่งของคำาที่ ๔ ของวรรคหน้า
บาทที่ ๑ และใช้คำาเอกในตำาแหน่งของคำาที่ ๕ ของวรรคหน้าบาทที่ ๑ ได้ โดยไม่ถือว่าผิด
ฉันทลักษณ์
การแต่งโคลงสุภาพทุกชนิดมีข้ออนุโลมกำาหนดไว้ว่า ในตำาแหน่งที่บังคับคำาเอกนั้น
หากไม่สามารถหาคำาที่เป็นคำาเอกมาใช้ในตำาแหน่งที่บังคับให้สามารถใช้คำาตายในตำาแหน่งนั้นแทนได้
หรือสามารถใช้คำา “เอกโทษ” ซึ่งหมายถึง คำาที่ใช้ไม้เอกแทนไม้โทในตำาแหน่งของบทร้อยกรองที่บังคับ
ให้ใช้ไม้เอก โดยคงเสียงวรรณยุกต์เดิม แทนในตำาแหน่งคำาเอกได้ เช่นเดียวกันกับตำาแหน่ง
ที่บังคับคำาโท หากไม่สามารถหาคำาที่เป็นคำาโทมาใช้ในตำาแหน่งที่บังคับให้สามารถใช้คำา “โทโทษ”
ซึ่งหมายถึง คำาที่ใช้ไม้โทแทนไม้เอกในตำาแหน่งของบทร้อยกรองที่บังคับให้ใช้ไม้โท โดยคงเสียง
วรรณยุกต์เดิม แทนในตำาแหน่งคำาโทได้เช่นกัน
