Page 78 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน วรรณคดี ม.5
P. 78
G G P A1 A2 S 79
ชลดา เรืองรักษ์ลิขิต (๒๕๖๕ : ๒๐๐) กล่าวถึงวรรณคดี เรื่อง ลิลิตตะเลงพ่าย ไว้ว่า มีลักษณะเป็น
มหากาพย์ที่โดดเด่นซึ่งกวีในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้นได้สร้างสรรค์ขึ้นอย่างไพเราะงดงาม ทั้งยังประกอบด้วย
กลวิธีการแต่งที่น่าสนใจ จนเป็นที่ยอมรับของนักวิชาการด้านวรรณคดีในวงกว้างว่า เป็นวรรณคดีที่แต่ง
ได้ดีมากและเป็นวรรณคดีมหากาพย์ศรีรัตนโกสินทร์ ด้วยเหตุนี้ ลิลิตตะเลงพ่าย จึงเป็นวรรณคดีไทย
อีกเรื่องหนึ่งที่ควรค่าแก่การศึกษาเรียนรู้
ลักษณะคำาประพันธ์
ลิลิตตะเลงพ่าย แต่งด้วยคำาประพันธ์ประเภทลิลิตสุภาพ ซึ่งเป็นคำาประพันธ์ที่นำาร่ายสุภาพและ
โคลงสุภาพมาแต่งร่วมกัน โคลงสุภาพที่ปรากฏในวรรณคดี เรื่อง ลิลิตตะเลงพ่าย มีทั้งโคลงสองสุภาพ
โคลงสามสุภาพ และโคลงสี่สุภาพ ข้อบังคับทางฉันทลักษณ์ของคำาประพันธ์แต่ละชนิด มีดังนี้
ร่ายสุภาพ
พจนานุกรมศัพท์วรรณกรรมไทย ภาคฉันทลักษณ์ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน (๒๕๕๐ : ๓๙๕) อธิบาย
เกี่ยวกับฉันทลักษณ์ของร่ายสุภาพไว้ว่า ร่ายสุภาพหนึ่งวรรคนิยมให้มีจำานวน ๕ คำา จำานวนวรรคใน
แต่ละบทกำาหนดให้มีจำานวน ๕ วรรคขึ้นไป การรับและส่งสัมผัสกำาหนดให้คำาสุดท้ายของวรรคหน้าส่งสัมผัส
ไปยังคำาที่ ๑ หรือ ๒ หรือ ๓ ของวรรคถัดไป และเมื่อจะจบร่ายสุภาพในแต่ละบท จะลงท้ายด้วย
โคลงสองสุภาพเสมอ
ฉันทลักษณ์ของร่ายสุภาพสามารถแสดงได้ดังแผนผังต่อไปนี้
แผนผัง
้ ่
่ ้ ้ ่ ( )
ตัวอย่างร่ายสุภาพจากลิลิตตะเลงพ่าย
ฝ่ายพระนครรามัญ ขัณฑ์เขตด้าวอัสดง หงสาวดีบุเรศ รั่วรู้เหตุบมิหึง
แห่งเอิกอึงกิดาการ ฝ่ายพสุธารออกทิศ ... เสด็จคืนเข้านิเวศไท้ เกรียมอุระราชไหม้
หม่นเศร้าศรีสลาย อยู่นา
