Page 79 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน วรรณคดี ม.5
P. 79
80 G G P A1 A2 S
โคลงสองสุภาพ
โคลงสองสุภาพ ๑ บท มีจำานวน ๓ วรรค วรรคที่ ๑ และ ๒ มีจำานวน ๕ คำา วรรคที่ ๓ มีจำานวน
๔ คำา และสามารถมีคำาสร้อยเสริมท้ายได้อีกจำานวน ๒ คำา ในตำาแหน่งท้ายวรรคที่ ๓
สัมผัสบังคับ ได้แก่ คำาที่ ๕ ของวรรคที่ ๑ ส่งสัมผัสไปยังคำาที่ ๕ ของบาทที่ ๒ ถ้าแต่งติดต่อกัน
หลายบท คำาสุดท้ายของวรรคที่ ๓ ส่งสัมผัสไปยังคำาที่ ๑ ๒ หรือ ๓ ของวรรคแรกในบทต่อไป
การกำาหนดคำาเอกและคำาโท โคลงสองสุภาพกำาหนดให้มีคำาเอก ๓ แห่ง ได้แก่ คำาที่ ๔
ของวรรคที่ ๑ คำาที่ ๒ ของวรรคที่ ๒ และคำาที่ ๑ ของวรรคที่ ๓ ส่วนคำาโทกำาหนดให้มี ๓ แห่ง ได้แก่
คำาที่ ๕ ของวรรคที่ ๑ คำาที่ ๕ ของวรรคที่ ๒ และคำาที่ ๒ ของวรรคที่ ๓
ฉันทลักษณ์ของโคลงสองสุภาพสามารถแสดงได้ดังแผนผังต่อไปนี้
แผนผัง
้ ่ ่ ้
๑ บท
้ ่ ( )
สัมผัสระหว่างบท
้ ่ ่ ้
๑ บท
้ ่ ( )
ตัวอย่างโคลงสองสุภาพจากลิลิตตะเลงพ่าย
จำาใจจรจากสร้อย อยู่แม่อย่าละห้อย
ห่อนช้าคืนสม แม่แล
โคลงสามสุภาพ
โคลงสามสุภาพ ๑ บท มีจำานวน ๔ วรรค วรรคที่ ๑ ๒ และ ๓ มีจำานวน ๕ คำา ส่วนวรรคที่ ๔
มีจำานวน ๔ คำา และสามารถมีคำาสร้อยเสริมท้ายได้อีกจำานวน ๒ คำา ในตำาแหน่งท้ายวรรคที่ ๔
สัมผัสบังคับ ได้แก่ คำาที่ ๕ ของวรรคที่ ๑ ส่งสัมผัสไปยังคำาที่ ๑ ๒ หรือ ๓ ของวรรคที่ ๒ และ
คำาที่ ๕ ของวรรคที่ ๒ ส่งสัมผัสไปยังคำาที่ ๕ ของวรรคที่ ๓ ถ้าแต่งติดต่อกันหลายบท คำาสุดท้ายของ
วรรคที่ ๔ ส่งสัมผัสไปยังคำาที่ ๑ ๒ หรือ ๓ ของวรรคแรกในบทต่อไป
การกำาหนดคำาเอกและคำาโท โคลงสามสุภาพกำาหนดให้มีคำาเอก ๓ แห่ง ได้แก่ คำาที่ ๔ ของ
วรรคที่ ๒ คำาที่ ๒ ของวรรคที่ ๓ และคำาที่ ๑ ของวรรคที่ ๔ และกำาหนดให้มีคำาโท ๓ แห่ง ได้แก่ คำาที่ ๕
ของวรรคที่ ๒ คำาที่ ๕ ของวรรคที่ ๓ และคำาที่ ๒ ของวรรคที่ ๔
