Page 43 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน วรรณคดี ม.2
P. 43
68 G P
P A1 A2 S
คุณค่�ด้�นวรรณศิลป์
บทเสภาสามัคคีเสวก ตอน วิศวกรรมา และตอน สามัคคีเสวก ปรากฏคุณค่าด้านวรรณศิลป์
ที่โดดเด่น ดังรายละเอียดต่อไปนี้
๑. ก�รเล่นเสียงสัมผัส บทเสภาสามัคคีเสวกทั้งสองตอนที่นำามาให้นักเรียนได้ศึกษานี้
มีลักษณะที่โดดเด่นประการหนึ่งคือ การเล่นเสียงสัมผัสภายในวรรค โดยปรากฏทั้งการเล่นสัมผัส
สระและการเล่นเสียงสัมผัสพยัญชนะ ทำาให้บทประพันธ์เกิดความไพเราะ และสอดคล้องกับ
การนำาไปขับร้องประกอบการแสดงระบำาได้เป็นอย่างดี ดังบทประพันธ์ต่อไปนี้
อันชาติใดไร้ศ�นติสุขสงบ ต้องมัวรบร�ญรอนหาผ่อนไม่
ณ ชาตินั้นนรชนไม่สนใจ ในกิจศิลปะวิไลละว�ดงาม
บทประพันธ์ข้างต้นปรากฏการเล่นเสียงสัมผัสภายในวรรคทุก ๆ วรรค ซึ่งมีทั้งสัมผัสสระ
และสัมผัสพยัญชนะ กล่าวคือ ในวรรคที่ ๑ มีการเล่นเสียงสัมผัสสระระหว่างคำาว่า “ใด” กับ “ไร้”
และมีการเล่นสัมผัสพยัญชนะเสียง /ซ/ ระหว่างคำาว่า “ศาน(ติ)” “สุข” “ส(งบ)” วรรคที่ ๒ มีการเล่น
สัมผัสสระระหว่างคำาว่า “รอน” กับ “ผ่อน” และมีการเล่นสัมผัสพยัญชนะเสียง /ร/ ระหว่างคำาว่า
“รบ” “ราญ” “รอน” ในขณะที่วรรคที่ ๓ มีการเล่นสัมผัสสระระหว่างคำาว่า “(นร)ชน” กับ “สน(ใจ)”
และมีการเล่นสัมผัสพยัญชนะเสียง /น/ ระหว่างคำาว่า “นั้น” “นร(ชน)” ส่วนวรรคที่ ๔ มีการเล่น
สัมผัสพยัญชนะแบบสลับตำาแหน่งเสียง /ว/ และ /ด/ ในคำาว่า “วิไล” กับ “ละวาด” ซึ่งมีผลต่อจังหวะ
และความเสนาะไพเราะของบทประพันธ์
๒. ก�รหล�กคำ� กวีกล่าวถึงสิ่งสำาคัญในบทประพันธ์ซึ่งต้องการเน้นยำ้าเป็นพิเศษโดยเลือกสรร
ถ้อยคำาที่หลากหลายแต่สื่อความหมายถึงสิ่งเดียวกัน มาใช้เพื่อร้อยเรียงบทประพันธ์ได้อย่าง
เหมาะสม ประณีต แสดงให้เห็นถึงความรุ่มรวยทางภาษาโดยยังคงความหมายเดิมไว้ได้
เป็นอย่างดี
๒.๑ ก�รหล�กคำ�เรียก “ศิลป์” โดยเลือกใช้คำาศัพท์หลากหลายที่มีความหมายเดียวกัน
มาใช้ในบทประพันธ์ได้อย่างแนบเนียน สละสลวย ประณีต สื่อความหมายเดียวกันได้ เช่น คำาว่า
ศิลปะ ศิลป์ ศิลปี ศิลปกรรม์ ศิลปกรรม ดังตัวอย่าง
- ในกิจศิลปะวิไลละวาดงาม
- ย่อมจำานงศิลป�สง่างาม
- อันชาติใดไร้ช่างชำานาญศิลป์
- กล่าวถึงเทพศิลปีศรีเรืองราม
- จึงยกย่องศิลปกรรม์นั้นทั่วไป
- ศิลปกรรมนำาใจให้สร่างโศก
