Page 32 - หนังสือเรียนวรรณคดีและวรรณกรรม ม.6 หน่วยที่ 1
P. 32
ศัพทานุกรม
ื
กระแจะ - ผงเคร่องหอมประกอบด้วยไม้จันทน์ แก่นไม้หอม ชะมดเชียง หญ้าฝร่น
ั
นามาประสมกันสาหรับทาหรือเจิมในบทกลอนท่ว่า “เสกกระแจะจวงจันทน์
ี
�
�
�้ำ
นามันทา”
ี
เกน - อาการท่ตะโกนหรือร้องดัง ๆ ในกลอนเขียน
้ำ
ไว้ว่า “ลุกขึนถกเขมรร้องเกนไป”
ของสาคัญ - สิ่งสาคัญในร่างกายในท่นี้ำ คือ “เต้านม”
�
�
ี
ดังกลอนว่า “ว่าพลางทางแอบเข้าแนบอก
�
ประคองยกของสาคัญมั่นหมาย” ชะมดเชียงกับหญ้าฝรั่น
้ำ
้ำ
ี
ี
ี
้ำ
้ำ
ี
ึ
ขครอก - เป็นทาสโดยก�าเนิด ขข้ากับขข้าแต่งงานกันลูกออกมาเป็นขครอก ซ่งหมายถึง
้ำ
ลูกของขีข้า ดังกลอนว่า “ทุดอ้ายไพร่ขี้ครอกหลอกผู้ดี”
ื
ฆอง - เคร่องตทาให้เกิดเสียง ในสมัยโบราณใช้ต ี
�
ี
้
เวลากลางวันเพื่อบอก “โมง” คู่กับกลองที่
เป็นสัญญาณบอก “ทุ่ม”
จัญไร - เป็นเสนียด เลวทรามไม่เป็นมงคล
จัตุบททวิบาท - สัตว์สี่เท้า สองเท้า จตุ แปลว่า สี่ ฆ้อง
ทวิ แปลว่า สอง บาท แปลว่า เท้า
จี่ - แปลว่า เผา เป็นการทอดในกระทะที่ทานามันน้อย ๆ เรียกว่า เผาจี่ เช่น แป้งจี่
�้ำ
จี่ปลา เป็นต้น ดังในบทกลอนว่า “จี่ปลาคาไฟมันไหลเลอะ”
ี
จลู ่ - ถลันเข้าไป ร่เข้าไปตามทาง ในท่นีหมายถึง ทาหุนหันพลันแล่น ดูถูก
้ำ
�
่
ี
ู
�
ดังกลอนว่า “อ้ายช้างบังอาจใจทาจู่ลู่”
ถกเขมร - การนุ่งผ้าโจงกระเบนดึงชายให้สูงร่นเหนือเข่าดังกลอน “ลุกขึนถกเขมร
้ำ
ร้องเกนไป”
ถ่อย - ชั่ว เลวทราม
ทวนด้วยลวด - เฆี่ยนตีด้วยลวดหนัง ในความว่า “ชอบทวนด้วยลวดให้ปวดไป”
ทักทิน (ทัก-กะ-ทิน) - วันชั่วร้าย ใช้ในตาราหมอดู
�
บโทน (บอ-โทน) - ผู้ติดหน้าตามหลัง คนใช้
�
�
�
ปรับไหม - ให้ผู้กระทาผิดหรือกระทาละเมิดชาระเงินหรือค่าสินไหมทดแทนเป็นค่าปรับ
เปรต - สัตว์พวกหนึ่งเกิดในอบายภูมิ มีรูปร่างสูงโย่งเท่าต้นตาล ผมยาวหยอกหยอย
ผอมโซ ปากเท่ารูเข็ม มือเท่าใบตาล กินแต่เลือด และหนองเป็นอาหาร มักร้อง
้ำ
เสียงดังวีด ๆ ในตอนกลางคืน
51
เสภาเรื่อง ขุนช้าง-ขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎีกา
