Page 33 - หนังสือเรียนวรรณคดีและวรรณกรรม ม.6 หน่วยที่ 1
P. 33
�
�
ผงอิทธิเจ - ผงดินสอนามาผัดหน้าให้เป็นเสน่ห์ทาให้คนเห็น คนก็รัก
�้ำ
้ำ
้ำ
้ำ
�้ำ
ผีเสือ - ในที่นี้ำ หมายถึง ผีเสือนา เทวดารักษาน่านนา บางทีเรียกเสือนา �้ำ
ผู้ดี - คนที่มีมารยาทดีงาม คนเกิดในตระกูลดี
ั
้ำ
พราย - ผจาพวกหนึ่ง เรียกว่าผีพราย ผีผู้หญิงท่ตายทงกลม (ตายทงแม่และลูก)
ี
ี
�
ั
้ำ
ี
ั
ถ้าเป็นพรายตานีจะเป็นผีสิงอยู่ในกล้วยตานีท่ตงท้อง ในข้อความมีว่า
้ำ
“จึงเซ่นเหล้าข้าวปลาให้พรายกิน”
เพรางาย - เวลาเช้า คาว่า “เพรา” แปลว่า เวลาเย็น
�
�
ภูต - ผีมักใช้กับคาว่า “ภูตผี”
มินหม้อ - เขม่าดาที่ติดก้นหม้อ มักเรียกเป็นดินหม้อ
�
เมรุ (เมน) - ภูเขา เช่น เขาพระสุเมรุ (เมน)
(ถ้าอ่านว่า (เม-รุ) เช่น เมรุมาศ (เม-รุ-มาด) แปลว่า เมรุทอง)
แมงมุมทุ่มอก - ความเชื่อว่าจะเป็นลางร้าย เมื่อแมงมุมตีอกของมันเอง (ทุ่มอก คือ ตีอก)
�
ยา - ยาที่เข้าประสมสารปรอทซึ่งทาให้เป็นพิษ
�
่
่
ื
ยายาม - ย่า หมายถึง ตีถี ๆ ยาม คือ ช่อส่วนแห่งวัน การย�่ายาม คือ ตีกลอง
�
ื
ั
หรือตีฆ้องถี่ ๆ เพ่อบอกเวลากลางวันและกลางคืน ยามหนึ่งมี ๓ ช่วโมง
รวมวันหนึ่งมี ๘ ยาม ในบาลีแบ่งกลางคืนเป็น ๓ ยาม ยามหนึ่งมี ๔ ชั่วโมง
ี
ิ
่
ี
เรยกว่า ปฐมยาม มัชฌมยาม และปัจฉิมยาม ในความทว่า “คะเนนับ
�
ย่ายามได้สามครา” หมายถึง ตีบอกเวลาครังที่สามแล้ว เท่ากับเป็นยามสาม
้ำ
หรือตีสาม
เรณู - ละอองเกสร ดอกไม้ ในข้อความว่า “เรณูฟูร่อนขจรใจ”
ล่อนแก่น - สินเนือประดาตัว ไม่มีติดตัว มีข้อความว่า “ผ้าผ่อนล่อนแก่นไม่ติดกาย”
้ำ
้ำ
ั
ี
ววเคยขา ม้าเคยขี ่ - เป็นส�านวนใช้กับคนท่เคยเป็นสามีภรรยากัน หมายความว่า รู้ทีกัน เข้าใจ
ในทานองของกัน คุ้นเคยกันมาเป็นอย่างดี
�
�
สะเดาะกลอน - ทาให้กลอนหลุดออกได้โดยใช้คาถาอาคม
เสด็จประพาสบัว - เสด็จประพาสท้องทุ่งในฤดูนาหลาก มีดอกบัวที่งดงาม
�้ำ
้ำ
ี
ิ
ิ
ิ
หนชาต (หน-นะ-ชาด) - มีกาเนิดต่า ใช้คู่กับ ใจทมิฬหินชาต หมายถึง ใจโหดเหยม ดังในข้อความ
ิ
�
�
“มาอยู่ไยกับอ้ายหินชาติ”
้ำ
้ำ
้ำ
้ำ
้ำ
้ำ
้ำ
อัฒจันทร์ (อัด-ทะ-จัน) - ชันที่ตังของขายหรือก้าวขึนลงเป็นขัน ๆ ในที่นีหมายถึง ชันที่ตังเครื่องแก้ว
์
อันเป็นของประดับบ้าน ดังความว่า “อัฒจันทรเครื่องแก้วก็หนักหนา”
อาถรรพณ (อา-ถัน) - การท�าพิธีตามต�าราไสยศาสตร์เพ่อให้เกิดสิริมงคล ป้องกันภยันตราย
ื
์
่
�
ี
อานาจลึกลับททาให้มีอันเป็นไป ในความว่า “จึงร่ายมนตรามหาสะกด
�
เส่อมหมดอาถรรพณ์ท่ฝังอยู่” หมายถึง ของท่ลงยันต์คาถาฝังดินใส่ไว้
ื
ี
ี
52
วรรณคดีและวรรณกรรม ม. ๖
