Page 14 - หนังสือเรียนสุขศึกษา ม.6 หน่วยที่ 1
P. 14
โครงสร้างของ หน้าที่
ระบบต่อมไร้ท่อ
่
ี
ต่อมหมวกไต เป็นต่อมท่มีรูปรางค่อนข้างแบนคล้ายหมวกครอบอยู่ส่วนบนของไต
ึ
ั
ั
(Adrenal gland) แบ่งออกเป็น ๒ ช้น ช้นในจะสร้างฮอร์โมนอะดรีนาลีน ซ่งมีคุณสมบัต ิ
เหมือนสารท่หล่งจากปลายประสาทอัตโนมัติ โดยจะกระต้นร่างกายทุกส่วน
ี
ุ
ั
ำ
ให้เตรียมพร้อม หลอดเลือดท่วไปหดตัวและทาให้ความดันเลือดสูงข้น
ึ
ั
ั
ส่วนช้นนอกสร้างฮอร์โมนควบคุมการเผาผลาญอาหาร (cortisol)
ำ
และฮอร์โมนควบคุมสมดุลของน้าและแร่ธาตุ (aldosterone)
่
่
ี
ต่อมไทรอยด์ เป็นตอมไร้ท่อท่ใหญ่ท่สุดในรางกาย มี ๒ ข้าง อยู่ด้านข้างของหลอดลม
ี
ี
ำ
(Thyroid gland) ส่วนบนบริเวณลูกกระเดือกข้างละต่อม ทาหน้าท่ผลิตฮอร์โมนไทรอกซิน
่
ึ
้
(thyroxin) ซงตองใชสารไอโอดีนทดูดซมจากสารอาหารในกระบวนการ
้
ึ
ี
่
ึ
ผลิต ซ่งฮอร์โมนไทรอกซินควบคุมการเผาผลาญในร่างกาย แลกเปลี่ยน
ำ
น้าและเกลือแร่ ควบคุมกรดไขมัน เปลี่ยนกรดอะมิโนเป็นกลูโคส
์
ำ
ิ
ถ้าร่างกายผลิตฮอรโมนไทรอกซนมากเกินไป จะทาให้เกิดโรคไทรอยด์
เป็นพิษ หากผลิตน้อยเกินไปจะทาให้ระบบเผาผลาญในร่างกายผิดปกติ
ำ
ร่างกายจะเต้ย แคระแกร็น ผิวหนังหยาบกร้าน หากร่างกายได้รับ
ี
ำ
สารไอโอดีนไม่เพียงพอจะทาให้เกิดโรคคอพอก ทาให้ต่อมไทรอยด์มีขนาด
ำ
โตขึ้น และการผลิตฮอร์โมนไทรอกซินก็จะน้อยลง
ต่อมพาราไทรอยด์ เป็นต่อมไร้ท่อที่เล็กที่สุด มี ๒ คู่ อยู่ด้านหลังของต่อมไทรอยด์ ทำาหน้าที่
(Parathyroid gland) ผลิตพาราไทรอยด์ฮอร์โมนเพ่อควบคุมระดับแคลเซียมและฟอสเฟตใน
ื
กระแสเลือด ถ้าต่อมพาราไทรอยด์ผลิตฮอร์โมนมากเกินไปจะไปละลาย
แคลเซียมออกจากกระดูกและเข้าส่กระแสเลือดทาให้เลือดมีระดับ
ู
ำ
ำ
ึ
แคลเซียมสูงข้น อาจทาให้เกิดนิ่วในไต กระดูกพรุน ปวดกระดูกและข้อ
แต่ถ้ามีฮอร์โมนต่า ทำาให้ระดับแคลเซียมในเลือดต่า เกิดผลต่อกล้ามเนื้อ
ำ
ำ
และระบบประสาท ทำาให้กล้ามเนื้อกระตุก
ำ
ต่อมที่อยู่ในตับอ่อน เป็นต่อมท่สร้างฮอร์โมนอินซูลิน ซ่งมีหน้าท่ควบคุมปริมาณน้าตาล
ึ
ี
ี
(Islets of langerhans) ของร่างกาย ถ้าขาดฮอร์โมนชนิดนีจะทำาให้เปนโรคเบาหวาน เพราะ
้
็
ำ
ไม่สามารถเปลี่ยนน้าตาลในเลือดให้เป็นไกลโคเจนเก็บไว้ในกล้ามเนื้อ
หรืือในตับได้
18 สุขศึกษา ม.๖
