Page 104 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน วรรณคดี ม.5

G P A1 A2 S 105

เจ้าช้าง ในที่นี้หมายถึงสมเด็จพระนเรศวรมหาราช เป็นคำาเรียกที่ใช้ยกย่อง

พระเจ้าแผ่นดินผู้มีช้างเผือกคู่บารมี
ฉชั้น ฉ แปลว่า หก ในที่นี้หมายถึง สวรรค์ทั้ง ๖ ชั้น คือ จาตุมหาราชิก ดาวดึงส์
ยามา ดุสิต นิมมานรดี ปรนิมมิตวสวัตดี (อ่านว่า ฉ้อ-ชั้น)

ฉัด เตะ
ชเยศ ชัยชนะ มาจาก ชย + อีศ เป็นคำาที่ใช้ ศ เข้าลิลิต

ชิงฉัตร ชิงราชบัลลังก์
ชุมค่าย ตั้งค่ายชุมนุม
ชุมโสต พร้อมกันเงี่ยหูฟัง

โชยงการ พระดำารัสของพระราชา มาจาก ราชย + โองการ
ด้วยแรงมันแรงกาย ด้วยกำาลังกาย (ของช้าง) ที่กำาลังตกมัน

แดนปราจิน ในที่นี้หมายถึง กรุงศรีอยุธยา ปราจิณ คือ ทิศตะวันออก บริบทของ
ข้อความนี้จึงแปลความหมายได้ว่า แผ่นดินด้านตะวันออก
ตรัสทอดพระเนตร เห็น กริยาราชาศัพท์โบราณมักใช้คำาว่า ตรัส นำาหน้า เช่น ตรัสเอาพระทัยใส่

ตะเลง คำาเรียกชนชาติมอญ ในที่นี้หมายถึงทัพพม่าที่เกณฑ์ไพร่พลมอญจำานวนมาก
มาในทัพนั้น

ตากเต็มท่งแถวเถื่อน กองทัพตั้งอยู่เต็มท้องทุ่งแนวป่า
ถวัลย์ ครอง
เถลิงฉัตร ในที่นี้หมายความว่า มีฉัตรกั้นอยู่

ไถง พระอาทิตย์
ทรหึงทรหวล ปั่นป่วน

ทฤษฎี เห็น
ทวารัติ กรุงศรีอยุธยา มาจากคำาว่า ทวารวดี
ทักษิณาวรรต เวียนขวา

เทพสังหร ความฝันที่เทวดาดลใจให้เกิด ความเชื่อที่มีมาแต่โบราณเชื่อว่า ความฝัน
มี ๔ ประเภท ได้แก่ บุพนิมิต (ฝันบอกลาง) จิตนิวรณ์ (ฝันเพราะกังวลใจ)

เทพสังหรณ์ (ฝันเพราะเทวดาบันดาล) ธาตุโขภ (ฝันเพราะธาตุในร่างกาย
ผิดปกติ)
เที้ยร ย่อม

ไท้เทเวศทั้งพรหมาน เทพยดาบนสวรรค์ทั้ง ๖ ชั้น และพรหมในชั้นรูปพรหมอีกทั้ง ๑๖ ชั้น
ธุมา, ธุมาการ ฝุ่นควัน

นครรามินทร์ ในที่นี้หมายถึง กรุงศรีอยุธยา (ชื่อเดียวกับชื่อเมืองของพระรามในเรื่อง
รามเกียรติ์ จึงเรียกว่า นครรามินทร์ มาจาก นคร + ราม + อินทร์)