Page 103 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน วรรณคดี ม.5
P. 103
104 G P A1 A2 S
ศัพทานุกรม
กมลาสน์ มาจากคำาว่า กมล หมายถึง ดอกบัว และ อาสน์ หมายถึง ที่นั่ง กมลาสน์
จึงหมายถึง ผู้มีดอกบัวเป็นที่นั่ง หมายถึง พระพรหม
กระทรวงพยุหบาตร ตามแบบแผนของกระบวนทัพ
กิดาการ ข่าวอันเป็นที่เลื่องลือ
กุมภีล์ จระเข้
เกย ที่สำาหรับกษัตริย์เสด็จขึ้นลงในการทรงช้างและพระราชยาน
แกล่ ใกล้
แกลน กลัว คร้าม
ขอ อาวุธด้ามยาวที่มีง้าวอยู่ตรงปลาย ในราชาศัพท์ใช้ว่า “พระแสงของ้าว”
ข้อน ในวรรคว่า “พระจักขุ่นจักข้อน จักแค้นคับทรวง” ข้อน แปลว่า ตี
ในวรรคว่า “ถนัดพระอังสาข้อน” แปลว่า มากกว่าครึ่งหนึ่ง
ขัตติยายุทธ์บรรหาร แปลความได้ว่า การรบเยี่ยงกษัตริย์ด้วยการทำายุทธหัตถีระหว่างสมเด็จ-
คชคู่ กันแฮ พระนเรศวรมหาราชกับพระมหาอุปราชาครั้งนี้จะเป็นที่กล่าวขวัญกันสืบไป
ขัตติเยศเบื้องออกถวัลย์ กษัตริย์ของเมืองทางทิศตะวันออก ในที่นี้ หมายถึง สมเด็จพระนเรศวร-
มหาราช
ขู มาก
แขวงขวา เบื้องขวา
คชยาน พาหนะที่เป็นช้าง
คชยุทธ์ การต่อสู้บนหลังช้าง
คิริเมขล์ ชื่อช้างทรงของพญาวสวัตตีมารที่มาผจญพระพุทธเจ้า ณ โพธิบัลลังก์
ำ
คู่ค้าคางเขิน แปลความได้ว่า ช้างทรงของพระมหาอุปราชาซึ่งอยู่ข้างล่างเอางาเสย
งาทั้งคู่ของช้างทรงสมเด็จพระนเรศวรมหาราชและดันจนคางของช้างทรง
สมเด็จพระนเรศวรมหาราชหงายเงยขึ้นไป
เครื่องต้น เครื่องนุ่งห่มสำาหรับกษัตริย์อย่างโบราณ
เคลื่อนพล แบบแผนการเคลื่อนทัพตามตำาราพิชัยสงคราม ซึ่งบอกไว้ว่าวันใด
ตามเกล็ดนาค นาคจะหันหัวไปทางทิศใด ถ้ายกทัพวันนั้นก็ต้องเดินไปในทิศทางเดียวกัน
กับหัวของนาคที่หันไป จึงจะเกิดสิริมงคล
จตุรงค์, จัตุรพิรีย์ ทหารสี่เหล่า คือ เหล่าช้าง ม้า รถ และพลเดินเท้า
จักรผัน จักรที่หมุนอย่างรวดเร็ว โดยปริยายหมายความว่า เร็วมาก
จืดสร้อย คลายความเศร้า
จืดเสี้ยน คลายความเศร้า
