Page 5 - ตัวอย่าง หนังสือเรียน นาฏศิลป์ ม.4-6 หน่วยที่ 1
P. 5
สมัยรัตนโกสินทร์
รัชกาลที่ ๑ มีการรวบรวมตำาราฟ้อนรำาและเขียนภาพรำาแม่บท ปรับปรุงระบำาสี่บท
เป็นระบำามาตรฐาน ทรงฟื้นฟูนาฏศิลป์ และการละครโดยให้มีการฝึกหัดโขนและละครหลวงทั้งวัง
ทรงพระราชนิพนธ์บทละครขึ้น ๔ เรื่อง ได้แก่ อุณรุท รามเกียรติ์ ดาหลัง และอิเหนา
รัชกาลที่ ๒ เป็นยุคทองของวรรณคดี ทรงพระราชนิพนธ์บทละครใน ได้แก่ เรื่อง อิเหนา
ขึ้นใหม่ตลอดเรื่อง และเรื่อง รามเกียรติ์บางตอน บทละครนอก ได้แก่ ไกรทอง คาวี ไชยเชษฐ์
สังข์ทอง และมณีพิชัย
รัชกาลที่ ๓ มีการยกเลิกละครหลวง ทำาให้เกิดคณะละครของเจ้านายและขุนนางขึ้น
อย่างมากมาย
รัชกาลที่ ๔ ทรงโปรดให้มีละครหลวงขึ้น อนุญาตให้ฝึกหัดละครผู้หญิงได้ จัดตั้งภาษีมหรสพ
เรียกว่า ภาษีโขนละคร ทรงพระราชนิพนธ์บทละครขึ้นหลายเรื่อง เช่น รามเกียรติ์ ตอน
พระรามเดินดง บทเบิกโรงเรื่อง นารายณ์ปราบนนทก พระรามเข้าสวนพระพิราพ บทระบำา
และบทเบิกโรงต้นไม้เงินทอง
รัชกาลที่ ๕ ทรงฟื้นฟูนาฏศิลป์และละคร โดยให้ครูละครหลวงร่วมกันแสดงละครเรื่อง
สังข์ทอง และอิเหนาเป็นแบบแผน สนับสนุนเจ้านายและเอกชนให้จัดตั้งคณะละครขึ้นมากมาย
มีการเก็บค่าเข้าชมครั้งแรกในโรงละครปรินซ์เธียเตอร์ เปลี่ยนละครหลวงนฤมิตรเป็นการแสดง
ละครร้อง และเปลี่ยนชื่อเป็นละครปรีดาลัยตามชื่อโรงละคร
รัชกาลที่ ๖ มีการจัดตั้งกรมมหรสพขึ้น เกิดโขนบรรดาศักดิ์ (มหาดเล็กแสดง) และโขน
เชลยศักดิ์ (ประชาชนทั่วไปแสดง) จัดตั้งโรงเรียนฝึกหัดศิลปะโขน ละคร และดนตรีปี่พาทย์ขึ้น
มากมาย ทรงพระราชนิพนธ์บทละครนอกหลายเรื่อง เช่น พระร่วง ท้าวแสนปม ศกุนตลา มีการ
ปรับปรุงวิธีการแสดงโขนให้แสดงบนเวที แบบละครดึกดำาบรรพ์ และทรงพระราชนิพนธ์บทเบิกโรง
เรื่อง ดึกดำาบรรพ์ ๔ เรื่อง มีการจัดพิมพ์ตำาราฟ้อนรำามีภาพประกอบ และทรงเป็นผู้กำาเนิดละครพูด
รัชกาลที่ ๗ มีการให้ยุบกรมมหรสพ ย้ายไปสังกัดกรมศิลปากร
รัชกาลที่ ๘ มีการก่อตั้ง “วิทยาลัยนาฏศิลป” เป็นสถาบันการสอนศิลปะการแสดงโขน
ละคร ดนตรี ปี่พาทย์ ควบคู่กับการสอนวิชาสามัญ มีการแสดงละครปลุกใจให้รักชาติ เรียกว่า
ละครหลวงวิจิตรวาทการ เช่น เลือดสุพรรณ พระเจ้ากรุงธน ในช่วงสงครามประชาชนนิยมเล่น
รำาโทน ซึ่งต่อมากรมศิลปากรได้ปรับปรุงเป็นรำาวงมาตรฐาน
รัชกาลที่ ๙ ทรงโปรดให้บันทึกภาพยนตร์สีส่วนพระองค์ มีการบันทึกท่ารำาองค์พระพิราพ
ท่ารำาเพลงหน้าพาทย์ และโปรดเกล้าฯ ให้มีการจัดพิธีไหว้ครูแก่ศิลปินกรมศิลปากร มีการจัดแสดง
ละครแนวต่าง ๆ ทั้งละครเวทีและละครที่แพร่ภาพผ่านสื่อต่าง ๆ โดยมีการนำาเทคโนโลยีมาใช้
ในการแสดง และกำาหนดให้วันที่ ๒๔ กุมภาพันธ์ ของทุกปี เป็นวันศิลปินแห่งชาติ
11
