Page 9 - หนังสือเรียนพลศึกษา ม.6 หน่วยที่ 3
P. 9
๔. การละเล่นพื้นเมืองภาคใต้
ภาคใต้เป็นดินแดนทำี่ติดทำะเลทำั้งฝั่งตะวันตกและตะวันออก ทำางด้านใต้ติดกับมลายู
ทำ�าให้รับวัฒนธรรมของมลายูมาบ้าง และมีขนบประเพณีวัฒนธรรมและบุคลิกบางอย่างคล้ายคลึงกัน
คือ พูดเร็ว อุปนิสัยว่องไว ตัดสินใจรวดเร็วเด็ดขาด การแต่งกาย เพลง และดนตรีคล้ายคลึงกันมาก
๔.๑ หมากขุม
อุปกรณ์ในการเล่น
๑) รางหมากขุม เป็นรูปเรือ
ทำ�าจากไม้ ยาวประมาณ ๑๓๐ เซนติเมตร
กว้างประมาณ ๒๐ เซนติเมตร มีหลุมเรียงเป็น ๒ แถว หลุมกว้างประมาณ ๗ เซนติเมตร ลึกประมาณ
๔ เซนติเมตร มีด้านละ ๗ หลุม เรียกหลุมว่า เมือง หลุมทำี่อยู่ปลายสุดทำั้งสองข้างเป็นหลุมใหญ่กว้าง
ประมาณ ๑๑ เซนติเมตร เรียกว่า หัวเมือง
๒) ลูกหมาก ใช้ลูกสวดเป็นลูกหมาก ใส่ลูกหมากหลุมละ ๗ ลูก จึงต้องใช้ลูกหมาก
ในการเล่น ๙๘ ลูก ปัจจุบันใช้ลูกแก้ว เม็ดมะขาม เป็นลูกหมากแทำนลูกสวด เนื่องจากหาได้ง่ายกว่า
วิธีการเล่น
๑) ผู้เล่นนั่งคนละข้างกับรางหมากขุม แต่ละคนใส่ลูกหมากหลุมละ ๗ ลูก ทำั้ง
๗ หลุม ส่วนหลุมหัวเมืองไม่ต้องใส่ให้เว้นว่างไว้
๒) การเดินหมาก ผู้เล่นจะเริ่มเดินพร้อมกันทำั้ง ๒ ฝ่าย เรียกว่า แข่งเมือง โดย
หยิบลูกหมากจากหลุมเมืองของตนหลุมใดก็ได้ แต่ส่วนใหญ่จะหยิบหลุมสุดทำ้ายของฝ่ายตนเอง
เพราะค�านวณว่าเม็ดสุดทำ้ายจะถึงหัวเมืองของตนพอดี การเดินหมากจะเดินจากขวาไปซ้าย โดยใส่
ลูกหมากลงในหลุม ถัดจากหลุมเมืองทำี่หยิบลูกหมากขึ้นมาเดิน ใส่ลูกหมากหลุมละ ๑ เม็ด รวมทำั้ง
ใส่หลุมหัวเมืองฝ่ายตนเอง แล้ววนไปใส่หลุมของฝ่ายตรงกันข้าม ยกเว้นหลุมหัวเมือง เมื่อเดิน
ลูกหมากเม็ดสุดทำ้ายใส่ในหลุม ให้หยิบลูกหมากทำั้งหมดในหลุมนั้นขึ้นมาเดินหมากต่อไป โดยใส่ใน
หลุมถัดไป เล่นเดินหมากอย่างนี้จนลูกหมากลูกสุดทำ้ายหมดลงในหลุมทำี่เป็นหลุมว่าง ถือว่า
หมากตาย ถ้าเดินหมากตายในหลุมเมืองของฝ่ายตรงข้ามก็ถือว่าสิ้นสุดการเดินหมาก แต่ถ้าตายใน
ี
หลุมเมืองฝ่ายตนเอง ให้ผู้เล่นกินหมากหลุมเมืองซึ่งอยู่ตรงข้ามกับหลุมทำ่เราเดินหมากมาตาย โดย
ควักลูกหมากทำั้งหมดในหลุมไปไว้ในหลุมหัวเมืองของฝ่ายตน เรียกว่า กินแทำน เล่นอย่างนี้จน
หลุมเมืองของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งหมดลูกหมาก เดินต่อไปไม่ได้ ลูกหมากทำั้งหมดจะไปรวมอยู่ในหลุม-
หัวเมืองของทำั้ง ๒ ฝ่าย จึงเริ่มเล่นรอบใหม่ต่อไป
๓) การเดินหมากรอบสอง ผู้เล่นจะผลัดกันเดินทำีละคน ทำ�าเช่นเดียวกับ
การเดินรอบแรก น�าลูกหมากจากหลุมหัวเมืองฝ่ายตนเองใส่ลงในหลุม หลุมละ ๗ ลูก ในฝ่ายของ
ตนเอง คราวนี้แต่ละฝ่ายจะมีลูกหมากไม่เทำ่ากัน ฝ่ายทำี่มีลูกหมากมากกว่าจะเป็นผู้เดินหมากก่อน
การเข้าร่วมกิจกรรมนันทนาการนอกโรงเรียน 109
